ONG DÚ GIỐNG – HÃY NHÂN ĐÀN ĐÚNG CÁCH
Nghề nuôi ong dú nhiều tiềm năng, nên khai thác và nhân đàn đúng cách để vừa thu mật, vừa bảo tồn ong dú giống kết hợp bảo vệ rừng.
Ong dú giống đang bị “tận diệt” từ rừng, bị suy thoái nguồn GEN TỐT vì nhân đàn sai cách. Kỹ thuật thì đầy trên mạng, nhưng ít người biết rằng tất cả chỉ chạy theo phong trào BÁN GIỐNG. Vùng nuôi càng lúc càng phân tán nhỏ lẻ, bởi ai cũng muốn nuôi thử nghiệm để bước vào nghề.
Nghề nuôi ong dú đang dần phát triển, bởi mấy năm nay mình tư vấn cho nhiều người, chỉ tiếc là chưa ai thấy tiềm năng thực sự của ong dú.
“Nuôi ong dú 1 vốn 4 lời: Thức ăn miễn phí, tổ giống tự nhân, có mật là có tiền. Ong dú giống như những dược sĩ làm việc ngày đêm cho bạn mà không cần đến lương hay thưởng. Nuôi ong dú thu mật là giải pháp tận dụng nguồn hoa hiệu quả trong nông lâm nghiệp vườn rừng”.
Thế rồi nhiều người nuôi, cứ nhân 2 lũy thừa rồi bán giống, nhiều tổ bị đồng huyết, suy đàn. Những tổ may mắn phát triển thì họ tự tin thành công, những tổ yếu dần thì không ai biết. Nhìn những tổ “bắt mắt” trên mạng là may mắn còn giữ được GEN ONG CHÚA TỐT từ rừng.
Vậy mua ong dú rừng về nhân đàn ok chứ? Được, nhưng phải nhân đàn đúng cách, rồi không lẻ cứ mãi tiếp tay phá rừng, hết nguồn mới thôi.
Vấn đề ở kỹ thuật nhân đàn, có thể nhân bản 1 ong chúa tốt thành 100 chúa cũng được. Nhưng ong chúa tơ F1 đó phải được phối với ong đực giống tốt KHÔNG CÙNG DÒNG NGOẠI. Nhiều người không hiểu thì hay cố cãi: “Ong chúa tơ luôn giao phối với ong đực tổ khác mà!”
Nguyên nhân ong chúa giống bị đồng huyết hoặc cận huyết:
Khi ong chúa mẹ (F0) đẻ ấu trùng nở ra ong chúa tơ (F1) và ong đực (F1), chúng lớn lên rồi “dựng vợ, gã chồng” với “con nhà người ta” là bình thường. Nhưng “con nhà người ta” có liên quan đến nòi giống của “mẹ nhà mình” không, rồi xa hay gần?
Nếu nuôi ít và nhân đàn sai cách với kiểu “2 lũy thừa” thì rất gần, rủi ro rất lớn. Bởi ong chúa mẹ (F0) đẻ liên tục trong nhiều năm, tức sẽ có hàng trăm ngàn “trai, gái” F1. Trong khi ong chúa tơ (F1) lại “lấy chồng” khi khoảng 10 ngày tuổi, giao phối với “trai” một lần duy nhất và đẻ suốt cuộc đời như mẹ. Như thế thì hàng trăm ngàn con cháu (F2) sẽ vô tư rủi ro ”gặp” cậu dì (F1) của mình. Đến đời F3 sẽ gặp “con dì, con cậu” cũng đã mệt rồi, F4 trở đi thì con cháu còn rủi ro “gặp” luôn cả ngoại/cố/tổ của mình. Qua mấy đời mới hết đồng huyết hay cận huyết thì bản thân mình chưa đủ tầm… nghiên cứu.
Mình chỉ biết rằng: Trong tất cả các loài, nếu trong một khu vực có số lượng quần thể ít. Khi giao phối đồng huyết hoặc cận huyết sẽ làm tăng khả năng suy thoái gen. Tức là làm hỏng bộ gen di truyền tự nhiên, tăng các gen lặn có hại. Dẫn đến suy giảm sức sống, giảm sức đề kháng và khả năng sinh sản của các thế hệ sau [*].
=> Đây là nguyên nhân ong thợ chỉ để lại duy nhất 1 ong chúa cho tổ.
[*] Mấy năm nay mình đã gặp nhiều rồi, ai chưa tin thì cứ thử nhé!
Đó là lý do mình khuyên mọi người nên cố gắng nhân đàn ong dú giống số lượng lớn để thu mật làm kinh tế:
Một lời khuyên chân thành:
Đừng nuôi ong dú vì đam mê, hãy nuôi ong dú làm kinh tế và vì nông nghiệp sạch.
Bởi thức ăn của ong dú cũng là nguồn thức ăn chính của các loài sâu rầy có hại. Nuôi nhiều ong dú thì sâu rầy sẽ bị cạnh tranh nguồn thức ăn nên khó phát triển. Nếu nuôi ong dú thì vùng trồng cây trái sẽ dần hạn chế phun thuốc độc hại với cây trồng.
Mỗi lần ghé chợ mua bó rau hay hoa quả, nhìn sức mua nông sản ở chợ mà buồn. Buồn cho niềm tin của người tiêu dùng với nông sản sạch đã mất. Buồn cho nông dân mình vẫn có người canh tác kiểu “Cây ăn không bán & cây bán không ăn”. Buồn vì đa phần vẫn trồng hai luống rau, một luống để ăn còn luống kia để bán, buồn lắm!
Mình đã từng tư vấn cho nhiều người làm nông nghiệp sạch, hữu cơ, tuần hoàn và bền vững. Trong đó có nói về 3 giải pháp:
–1. Nên dùng phân bón hữu cơ và phun thuốc sinh học với cây trồng.
–2. Nên nuôi ong dú để cạnh tranh nguồn thức ăn và nuôi kiến vàng để làm thiên địch với sâu rầy có hại.
–3. Nên “lấy hoa bỏ trái” khi làm nông nghiệp sạch, tức không phải phun xịt cho trái to trái đẹp theo yêu cầu. Ưu tiên phấn hoa, mật hoa và mật nách lá non để nuôi ong dú thu mật. Vì mật, phấn và keo ong dú mang lại thu nhập cao gấp nhiều lần so với bán loại trái cây đó.
Vì sao nên nuôi ong dú giống để gia tăng nguồn thu và đầu ra cho nông sản sạch?
Vì ong dú chỉ ăn phấn hoa, mật hoa và mật nách lá non. Đó cũng là nguồn thức ăn thu hút sâu rầy có hại. Nuôi ong dú vừa để thụ phấn cho cây trồng, vừa cạnh tranh thức ăn với sâu rầy có hại, lại vừa có mật để bán. Quan trọng là người nông dân có sản phẩm sạch để tạo niềm tin với người tiêu dùng. Riêng năng suất nếu kém hơn việc phun xịt tăng trưởng thì mọi người cũng đừng ngại nhé! Bởi nông sản sạch giờ rất khó kiếm và luôn có giá cao.
Trong nông nghiệp, một số người đang loay hoay về ĐẦU RA và DÒNG TIỀN. Đôi khi đầu vào rất sạch (chuẩn hữu cơ/organic) mà đầu ra vẫn khó. Khi thiếu đầu ra thì sẽ thiếu dòng tiền để tái đầu tư sản xuất. Đó là bài toán khó cho nhà nông hiện giờ.
Làm nông nghiệp nên nghĩ đến 3 điều:
–1. “Đừng bán con gà bó rau, mà hãy bán câu chuyện nuôi trồng!”
–2. “Đừng đầu tư dàn trải mà nên “TẬN THU” kết hợp. Ví dụ trồng cây dâu tằm ăn trái có thể bán cây giống, bán trái tươi, bán mứt, rượu, bonsai,… Rồi làm điểm check in, camping, cafe, ẩm thực và bán các dịch vụ đi kèm trong vườn dâu ấy!”
–3. “Đừng quên nuôi thêm ong dú”, vì ong dú không tốn chi phí cho ăn và công chăm. Vừa tận dụng nguồn phấn hoa, mật hoa và mật nách lá non trong khu vườn. Vừa có thêm sản phẩm để tăng thu nhập, đó mới là làm nông nghiệp sạch và bền vững!
Nếu có thể, hãy làm người tiên phong nuôi ong dú giống số lượng lớn để làm kinh tế!
Mình đã từng kiến nghị mô hình nuôi ong dú để tận dụng nguồn hoa trong Hội Nghị Sáng Kiến Mekong 2024. Mong muốn góp phần thúc đẩy kinh tế xanh, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu cho ĐBSCL.
Ví dụ hàng nghìn hecta sen Đồng Tháp đang bị lãng phí nguồn phấn và mật. Hay hàng nghìn hecta dừa Bến Tre đang bị lãng phí vì có thể nuôi hàng triệu tổ ong dú. Nếu có tổ giống để nuôi ong dú ở những đồng sen hay vườn dừa Miền Tây thôi thì đã có kim ngạch xuất khẩu nhiều tỷ đô cho nước nhà.
Trong khi thu nhập từ người trồng sen và trồng dừa khá bấp bênh. Đó là chưa nói đến những khó khăn về đầu ra của hàng trăm loại trái cây nông sản khác. Vì vậy phải nuôi ong dú để hạn chế phun xịt với cây trồng. Đó là cách lấy lại niềm tin tiêu dùng và đồng nghĩa với tăng thu nhập cho người nông dân.
Có niềm tin tiêu dùng thì sức mua nông sản mới hồi phục, chứ hiện nay còn tình trạng người trồng không dám ăn thì người tiêu dùng sao dám mua? Đó chính là lợi ích về kinh tế và sức khỏe cho mọi người. Cũng là giải pháp xanh có lợi cho môi trường và cho cộng đồng.
Ở Việt Nam chưa có ai nuôi ong dú số lượng lớn vài ngàn tổ để khai thác mật làm kinh tế. Mọi người đang có vốn hay “địa lợi” để nuôi ong dú thì đừng bỏ qua cơ hội làm người tiên phong nhé!
Cần nói thêm một chút về công dụng của mật ong dú:
Mật ong dú (Stingless bee honey) chủ yếu chứa đường tự nhiên (glucose, fructose, trehalulose). Còn có các dưỡng chất quý như enzyme, axit hữu cơ (axit gluconic, lactic, formic), vitamin (B, C, E). Có nhiều khoáng chất (kali, canxi, sắt, magie), axit amin và chất chống oxy hóa (flavonoid, polyphenol). Nhờ vậy mật ong dú tạo nên vị ngọt thanh và tốt cho sức khỏe cao hơn mật ong thường.
Mật ong dú có thành phần khác biệt so với mật của các loài ong thông thường. Mật ong dú ít đường năng lượng (Đường carbohydrate, gồm glucose & fructose), có vị chua nhẹ và ngọt thanh. Còn các loại mật ong khác nhiều đường năng lượng hơn nên có vị ngọt đậm. Riêng đặc tính kháng khuẩn và chống oxy hóa thì mật ong dú luôn vượt trội, nhờ có polyphenol và flavonoid cao.
Mật ong dú có nhiều công dụng tuyệt vời như tăng cường miễn dịch, hỗ trợ tiêu hóa (viêm loét, táo bón), cải thiện hô hấp (ho, viêm họng, viêm xoang). Ngoài ra, lợi ích của mật ong dú là giải độc, kháng viêm, kháng khuẩn, làm đẹp da, dưỡng ẩm, làm lành vết thương, và còn có thể hỗ trợ điều trị tiểu đường, giảm cân nhờ các hợp chất đặc biệt trong thành phần mật ong dú như trehalulose, không làm tăng đường huyết đột ngột. Đây là giá trị của mật ong dú bởi nguồn dinh dưỡng quý giá chứa nhiều enzyme, axit amin, vitamin và khoáng chất.
Ai cần tìm hiểu thêm về ong dú, hãy đến trang trại gặp mình.
Trang trại Ong Dú Tình Thân có diện tích 3ha trong vùng nuôi an toàn 300ha ở Bình Chánh, TP.HCM. Anh chị em cần tham quan, vui lòng liên hệ Bình – Zalo 0908.125252, rất hân hạnh đón tiếp mọi người.
Mời mọi người tham khảo: Nuôi ong dú tận dụng nguồn hoa thu mật chất lượng cao, một cách làm NÔNG NGHIỆP SẠCH BỀN VỮNG. Mong nhiều người biết cách nuôi ong dú để cạnh tranh nguồn thức ăn với sâu rầy có hại. Là giải pháp cho nông nghiệp sạch, giảm thuốc BVTV để bảo vệ sức khỏe, sinh thái và môi trường. Loài ong này hiền, không ngòi đốt, nuôi ở chỗ mình nhưng ăn được… trong 250 ha “bên hàng xóm”. Còn nhiều điều thú vị, ai cần tìm hiểu về ong dú, xem thêm ở bài viết: Nuôi ong dú. Bài viết như một “Tài liệu nghiên cứu đầy đủ về ong dú” cho mọi người.
