Nuôi ong dú dễ làm vì chỉ cần có tổ giống, tận dụng mảng xanh ở vườn hay ven rừng. Chi phí thấp vì ong dú chỉ ăn đồ miễn phí trong thiên nhiên, tổ giống thì tự nhân đàn. Lợi nhuận cao vì không tốn công chăm, giá bán giống hay mật đầu ra bao nhiêu cũng có lời. Đừng e ngại đầu ra, vì mật ong dú là sản phẩm sạch, còn khan hiếm và giá rất cao. Mật ong dú trong tổ lâu năm đang có giá từ 2 đến 6 triệu đồng/lít tùy theo tuổi mật.

Ong dú ăn phấn hoa, mật hoa và mật nách lá non nên nguồn này không thiếu trong thiên nhiên. Mong mọi người biết đến ong dú để biến những thứ đang bị “bỏ phí” này thành mật, thành tiền. Chẳng hạn như phấn và mật của các loài hoa như sen, súng, dừa, cau, xoài, nhãn, bầu, bí, mướp,… Tất cả đều có tính dược liệu tốt cho sức khỏe, là tác nhân thu hút sâu rầy phá hoại. Vì phấn thơm mật ngọt có nhiệm vụ thu hút côn trùng ong bướm về thụ phấn.

Ngày nay việc lạm dụng thuốc BVTV nên sâu rầy nhanh kháng thuốc, mà ong bướm thì hiếm thấy dần. Đó là lý do cần phải nuôi ong dú để cạnh tranh nguồn thức ăn với sâu rầy có hại. Vì ong dú nhỏ, hiền, không có ngòi đốt, thụ phấn tốt cho cây giúp tăng năng suất tạo trái,… Mật ong dú có giá trị cao, hiệu quả hơn nuôi ong mật hay các loài ong không an toàn.

Xin chia sẻ với những người đang tìm hiểu để nuôi ong dú:

Tiềm năng và lợi ích kinh tế của ong dú rất nhiều, chỉ tiếc là chưa có ai khai thác. Hiện tại chủ yếu nuôi nhân đàn bán giống, chưa có người nuôi số lượng lớn để khai thác mật. Chưa có ai tận dụng nguồn phấn và mật hoa trong thiên nhiên hay trong nông lâm nghiệp vườn rừng.

Nhận thấy tiềm năng nuôi ong dú làm nông sản sạch, giảm thuốc trừ sâu và bảo vệ môi trường. Mình mở trang trại ong dú chỉ tập trung nghiên cứu kỹ thuật nhân đàn, không bán lẻ tổ giống. Mong bảo tồn và nhân rộng những giống ong dú tốt từ rừng để triển khai cho người nông dân. Nếu ai cũng tham lam nhân đàn bán lẻ tổ giống thì ong dú rừng sẽ nhanh chóng cạn kiệt. Nguyên nhân mình sẽ đề cập dưới đây, bài viết khá dài nên mong mọi người kiên nhẫn xem nhé!

Mời mọi người có dịp đến tham quan trang trại để tìm hiểu thêm.

Nghề nuôi ong dú đang bị thổi phồng và chệch hướng, không phải vì ong dú thiếu lợi ích và tiềm năng, mà vì thời gian gần đây có quá nhiều người chia sẻ sai cho người mới hoặc với bà con nông dân. Qua trao đổi với nhiều anh em làm trại ong dú lâu năm, mình đại diện nói ra nhiều điều tâm huyết, mong mọi người tìm hiểu kỹ để tránh những thất bại, sai lầm. Rất mong mọi người chung tay phát triển ngành ong dú để tận dụng nguồn hoa thu mật (vườn – rừng).

Hiện có rất nhiều người/video/clip hay bài báo chia sẻ chưa đúng, đang nói thiếu hoặc sai về ong dú. Điều đó rất đáng e ngại, bởi người mới hay bà con nông dân sẽ hiểu sai và làm sai. Lợi ích của mô hình nuôi ong dú là thực, nhưng không nên nói để dẫn dụ bán tổ giống. Thấy có người khuyên nếu không có nhiều vốn thì cứ mua một vài tổ rồi nhân đàn dần lên. Đừng nghe và tin những điều như vậy, mô hình ong dú mà dễ thế thì họ đã giàu rồi.

Phần lớn không nhân đàn mà đang “chẻ” tổ lấy ong dú từ rừng, trong ống tre hoặc gốc cây. Không cần biết kỹ thuật tách đàn ong dú, với kỹ thuật nuôi ong dú cơ bản cũng làm được. Một số giỏi làm truyền thông nên nhanh chóng vào nghề để buôn tổ giống (số này trên Youtube nhiều). Ai cũng bán tổ hay bán mật ong dú mỗi lít vài triệu đồng, dễ vậy sao họ không làm?

Một thực tế là:

Bán tổ ong dú giống hiện nay đang là “việc chính kiếm tiền” của nhiều người trong ngành ong dú. Họ khuyên nuôi ong dú làm giàu từ số vốn nhỏ, nhưng đang “dẫn dụ” người mua vào… “ngõ cụt”. Không ai nói rõ việc nuôi vài tổ ong dú thì chỉ để giải trí hay để lấy mật dùng. Bởi nuôi ong dú lấy mật nhỏ lẻ sẽ rất khó nhân đàn, hay bị đồng huyết và cận huyết,…

Kết quả là: Nhà nhà nuôi ong dú, chờ cho tổ mạnh thì nhân 2, rồi lấy 2 nhân 4. Phần lớn trong số đó đang nuôi trong phố, thiếu nguồn thức ăn, nhân ra phải tranh thủ bán giống. Nghĩa là toàn bộ số giống này đã bị đồng huyết hoặc cận huyết từ khi chưa ra thị trường. Người mua số tổ giống này về nuôi thường hay bị sụp đàn, kém năng suất mật hoặc khó nhân đàn phát triển là đương nhiên. Dù mất chi phí đầu tư nuôi ong dú ít nhưng mất thời gian công sức mới là đáng tiếc.

Chẳng hạn có người khách nọ muốn nuôi 10 tổ để thử nghiệm và cũng có ý định nhân đàn. Sau khi nghe giải thích về quy trình nuôi ong dú, để tránh đồng huyết và cận huyết, ông ấy quyết định mua 5 nơi và mỗi nơi 2 tổ, nghe thì hợp lý nhưng kết quả cũng vậy, sau gần một năm các tổ cứ yếu dần, vì ông ấy không thể biết lý do như đã nói bên trên.

Vấn đề với nghề nuôi ong dú hiện nay là gì?

Là tổ giống đang nuôi nhỏ lẻ nhiều nơi, giống không thuần chủng, kém năng suất mật hoặc nhân đàn. Đặc biệt những loại giống tốt vừa khan hiếm vừa đang bị suy thoái gen do nhân đàn sai cách. Rất tiếc là nguồn giống ong dú rừng đã dần cạn kiệt, nếu cứ đà (nuôi nhỏ lẻ) này thì số tổ giống nguyên bản có nguồn gen tốt sẽ khan hiếm dần. Mong những người đang nuôi hoặc đang có ý định nuôi ong dú nên biết và hiểu điều này nhé!

Nói thật, học nuôi ong dú “trên mạng” chỉ biết kỹ thuật chia đàn ong dú căn bản “hên xui”. Ngay cả nhiều trang trại nuôi ong dú hiện giờ chỉ biết chia đàn rồi bán tổ ong dú, hết. Người mua ong dú hỏi về cách chia đàn ong dú sao cho nhanh, đơn giản, hiệu quả thì chịu. Còn về quy trình cho ong dú khai thác mật làm kinh tế và đầu ra thì không ai biết.

Đã nhiều năm, mua ong dú giống ở đâu cũng thấy kiểu cũ, tách đàn ong dú theo lối mòn. Vì kinh nghiệm nuôi ong dú được đúc kết từ việc nuôi nhỏ lẻ nên làm “rối” cho người mới. Một số nơi đang hướng dẫn nhân giống ong dú bằng cách chờ tổ mạnh rồi lấy 1*2=2 hay 2*2=4. Nhiều khách hàng chia sẻ và nói những trại bán ong dú giống TPHCM đều làm vậy, thấy cũng ổn.

Cách nhân đàn ong dú nào “có lợi” nhất?

Nên nhân đàn ong dú theo tỷ lệ 1*12=12 với 20% lượng tổ giống, 80% dùng để khai thác mật. Cách này cần mua tổ ong dú đủ nhiều để bổ sung trứng trong quá trình nhân tổ ong dú. Vừa nhanh có tổ ong dú giống vừa có mật để làm thương mại, bán mua thùng nuôi ong dú.

Cách nuôi ong dú này sẽ gia tăng tổ giống 320%/năm, về sau sẽ giảm giá tổ giống ong dú. Chứ hiện nay giá tổ giống hay giá bán mật ong dú quá cao, gần 2.000.000đ/tổ hoặc vài triệu/lít mật. Giá thùng ong dú cũng vậy, phần lớn đang bán thùng nuôi ong dú trong khoảng trên dưới 200.000đ. Do đó, ngoài việc hướng dẫn nhân đàn ong dú, trang trại ong dú Tình Thân còn hướng dẫn kỹ thuật nuôi ong dú, bổ sung vùng nuôi bằng các loại hoa nuôi ong dú, cách làm thùng nuôi ong dú giá rẻ, bền đẹp, dễ nhân đàn và khai thác mật, có thể đặt ngoài trời hay mang đặt ở ven rừng.

Ngành ong dú Việt Nam đang “chậm phát triển”, thực tế hiện nay là:

So với Malaysia và Indonesia thì việc đầu tư nuôi ong dú ở Việt Nam còn manh mún, nhỏ lẻ. Đa số nuôi ong dú tại nhà với số lượng ít, khó nhân đàn do bị đồng huyết, cận huyết. Để có kinh nghiệm nhân đàn ong dú hiệu quả, ngoài việc nghiên cứu các tài liệu nuôi ong dú, cần phải “thực chiến” rất nhiều với số lượng lớn, ngay cả nhiều người bán ong dú giống cũng chưa có kinh nghiệm này.

Đừng học kinh nghiệm tách đàn ong dú theo lối mòn xưa cũ, đừng tự tin vào cách hướng dẫn tách đàn ong dú trên mạng, đừng hỏi những câu đơn giản như “Ong dú có chích không?” hay “Ong dú thích hoa gì?”, đừng hỏi những câu đại loại như: “Tác dụng của mật ong dú hay công dụng của mật ong dú là gì?”, “Hiện có ai thu mua mật ong dú hay không?”

Vì sao?

Vì đa phần nuôi ít, làm ít và kinh nghiệm chỉ áp dụng cho số ít, bởi hiện chưa có người nuôi số lượng lớn và chưa nhân đàn khai thác mật, ngay cả với những người đang bán tổ ong dú giống hiện giờ. Họ chỉ làm thương mại nhỏ lẻ nên chỉ dừng lại ở bước đăng ký thương hiệu, OCOP,… Chưa chứng minh giá trị của mật ong dú bằng giấy chứng nhận (công dụng, thành phần, chuẩn “sạch”) của QUATEST 3, Vinacontrol, SGS Vietnam, VIETCERT, Bộ Y Tế, Halal,…

Nhân đàn ong dú cần [1] hiểu đúng về GIỐNG, ĐẶC TÍNH, VÒNG ĐỜI,… và [2] làm đúng CÁCH TẠO ONG CHÚA, DƯỠNG ĐÀN, QUẢN LÝ và KHAI THÁC. Chẳng hạn rất nhiều người nhân đàn thất bại chỉ vì một lý do đơn giản: KHÔNG CÓ ONG ĐỰC. Vì họ không biết thời điểm ong chúa đẻ trứng đơn bội (1n) để nở ra ấu trùng ong đực. Hoặc không biết thời điểm và cách ong chúa (tơ) giao phối một lần duy nhất trong suốt vòng đời,…

Xin chia sẻ với mọi người:

Thật ra có rất nhiều kiến thức, bí quyết, kỹ thuật và kinh nghiệm trong việc nhân đàn ong dú. Ai cần nuôi số lượng lớn để thu mật làm kinh tế thì mình mới chia sẻ chi tiết nhé! Bởi nếu nuôi chơi (thử nghiệm) vài ba tổ thì dù có biết kỹ thuật cũng không thể làm được. Đó là lý do mình khuyên mọi người nên nuôi số lượng lớn để nhân đàn và khai thác mật. Đừng quá tự tin vào công thức 2*2=4, đừng để bị đồng huyết hoặc cận huyết sẽ thất bại nhé!

Nuôi ong dú làm kinh tế thì không nên nghĩ đến việc bán tổ giống hay bán thùng ong dú. Dù cách nhân giống ong dú hiệu quả khác nhau nhưng mục đích cuối cùng vẫn là KHAI THÁC MẬT. Về sau giá mua mật ong dú cao hay thấp thì tùy theo loại mật, chất lượng và cách bán. Vì vậy yếu tố GIỐNG, NĂNG SUẤT, CHẤT LƯỢNG và CÁCH LÀM SAO CHO HIỆU QUẢ là quan trọng nhất. Ví dụ nói về ong dú giống tốt và phổ biến: Ong dú thường gặp ở Việt Nam là giống Lisotrigona Furva (hay được gọi là ong dú phổ thông), là loài ong nhỏ không ngòi đốt (stingless bees), thuộc họ Meliponidae (Tông Meliponini – Ong không ngòi có mật). Nếu nuôi những giống khác sẽ kém năng suất mật hoặc sẽ khó nhân đàn hơn giống ong dú này.

Ở góc độ kinh tế, một lời khuyên chân thành với mọi người:

Dù các bạn là ai thì cũng phải dùng SỨC KHỎE, KỸ NĂNG & THỜI GIAN để lao động kiếm tiền. Mà sức khỏe và thời gian luôn HỮU HẠN nên hãy tận dụng thêm nguồn lực để hỗ trợ mình. Hữu hạn bởi mỗi ngày chúng ta chỉ làm tương đương 8 tiếng và không thể nhân 2. Nếu không có thu nhập thụ động hay nguồn khác thì lương cao bao nhiêu cũng rất khó… “làm giàu”.

Số ít làm chủ doanh nghiệp thì rất nhiều thứ phải lo toan và không phải ai cũng thành công. Với nhiều công ty nhỏ thì riêng khoản trả lương cho nhân viên 13 tháng/năm thôi cũng đã… “nặng đầu”.

Nuôi ong dú giống như đang làm chủ doanh nghiệp với hàng trăm ngàn công nhân không cần lương, thưởng. Đó là lý do mình khuyên mọi người cứ nuôi nhiều ong dú để tận dụng nguồn hoa làm giàu.

Hãy nhân đàn để có hàng triệu tổ, để thu hàng triệu lít mật/năm với giá trị nhiều tỷ đô. Bởi thức ăn cho ong dú là phấn hoa, mật hoa và mật nách lá quanh ta luôn miễn phí. Đừng ngại không đủ nguồn, vì cây nông nghiệp hay trong thiên nhiên từ Đà Nẵng đến Cà Mau nhiều lắm.

=> Nuôi ong dú làm kinh tế chỉ cần có nhiều tổ giống:

Mọi người đừng lo lắng về chỗ đặt tổ, nếu không có chỗ thì có thể thuê đặt ở nhà dân ven rừng hoặc trong vùng trồng nông sản sạch. Bình quân tốc độ nhân đàn sẽ tăng 320%/năm, đảm bảo gia tăng tài sản vốn và gia tăng nguồn thu nhập bền vững cho mọi người. Mức tăng này chắc chắn cao hơn lãi tiết kiệm hay nhiều hình thức đầu tư sinh lời khác.

Nếu đang có 6 tỷ hay 600tr (có hoặc không có vùng nuôi), mọi người nên liên hệ để bắt đầu:

Trường hợp [1] (có 6 tỷ): Trang trại giúp mua gom tổ giống, 20% nhân đàn, 80% khai thác mật (Có hỗ trợ kỹ thuật, SXKD) => Trong 01 năm độc chiếm thị trường, sau 03 năm có triệu USD.

Trường hợp [2] (có 600tr): Trang trại giúp mua gom tổ giống và nhân đàn để giao mỗi quý 250 tổ, (Có hỗ trợ kỹ thuật, SXKD) => Trong 01 năm có 1.000 tổ, sau 03 năm có 10 tỷ VND.

Điều kiện để nuôi ong dú làm kinh tế:

[1] Có vốn mua tổ giống số lượng lớn (để có giá rẻ và dễ nhân đàn, không bị đồng huyết và cận huyết, được chuyển giao kỹ thuật mỗi tổ nhân thành 12 tổ/năm).

[2] Có vùng nuôi an toàn, không thuốc BVTV (nếu chưa có thì trang trại cho mượn chỗ nuôi miễn phí, trang trại Ong Dú Tình Thân đang có 3 hecta trong vùng nuôi an toàn 300 ha ở TP.HCM).

Ong dú có thể nuôi gần những nơi có mảng xanh trong phố (số lượng ít) hoặc ở ven vườn rừng (với số lượng nhiều), phù hợp làm kinh tế hiệu quả cho nông dân hay những nhà đầu tư có vốn. Rất mong mọi người quan tâm và liên hệ khi có nhu cầu. Quý khách cần tìm hiểu về ong dú có thể tham khảo thêm ở website hoặc liên hệ: Nguyễn Thanh Bình – Zalo 0908.125252.

Ong dú không ăn đường, không châm chích phá hoại và không phải di chuyển đàn như nuôi ong mật. Có thể đầu tư nuôi tại nhà, ở trang trại, trong vùng trồng nông sản sạch, những nơi có mảng xanh hoặc ven vườn rừng. Trang trại hướng dẫn kỹ thuật nuôi và nhân đàn miễn phí, dễ làm, ai cũng nuôi được, phù hợp làm kinh tế để tăng thu nhập cho mọi người.

=> Nuôi ít sẽ khó nhân đàn và kém năng suất do bị đồng huyết hoặc cận huyết, vì vậy nuôi ong dú làm kinh tế nên bắt đầu cùng lúc với cả 2 gói như sau:

Quý khách ở gần TP.HCM có thể tham quan trang trại để được tư vấn về cách nuôi và kỹ thuật nhân đàn (đơn giản, nhanh, hiệu quả). Những ai ở xa chưa có dịp ghé tham quan có thể liên hệ qua Zalo 0908.125252.

Gói 1 (Nuôi làm quen, thử nghiệm): Quý khách đặt mua 100 tổ giao ngay (200 triệu), trang trại sẽ cung cấp tổ giống loại tốt và năng suất, vận chuyển và lắp đặt hoàn chỉnh tại chỗ cho khách hàng, có hướng dẫn kỹ thuật nuôi, cách khai thác mật và nhân đàn căn bản (X2/năm).

Gói 2 (Nuôi làm kinh tế): Nên đặt mua tối thiểu 1.000 tổ sau nhân đàn (600 triệu), trang trại sẽ thu mua tổ giống trên thị trường về nuôi và hướng dẫn nhân đàn trực tiếp, định kỳ mỗi quý (3 tháng) sẽ cung cấp 25% số lượng tổ giống (250 tổ), có hướng dẫn kỹ thuật chi tiết để khách hàng tự nhân đàn, lấy 20% số tổ giống nhân tỷ lệ X12/năm, 80% còn lại để bổ sung cho việc nhân đàn và để khai thác mật, tức số lượng tổ giống sẽ tăng dần đều 320%/năm. Với người có vốn thì gói 2 có thể làm nhiều hơn để có số lượng lớn và giá rẻ (Giá giảm dần từ 600.000đ đến 350.000đ/tổ).

Nuôi ít thì để tăng thu nhập, nuôi nhiều thì không chỉ làm giàu, vì sao?

Vì nuôi ít là tận dụng nguồn thức ăn từ mảng xanh quanh nơi ở, vườn nhà hay trang trại. Còn nuôi nhiều để làm nông sản sạch, tận dụng mảng xanh bất kỳ trong nông lâm nghiệp vườn rừng.

Đừng ngại không có đủ tổ giống, vấn đề phải có ai đó đủ TÂM – TẦM – LỰC để nhân đàn. Riêng tổng diện tích dừa cả nước hiện có khoảng 200.000 hecta, mỗi hecta dừa có thể nuôi 1.000 tổ. Nghĩa là tận dụng hoa dừa cũng thu được 10 tỷ USD, nếu tính giá mật ong dú 50 USD/lít. Vậy hàng trăm nghìn hecta nông sản sạch hay hàng triệu hecta mảng xanh vườn rừng sẽ có bao nhiêu? Nhiều lắm, chỉ tính 1 triệu hecta thôi thì sẽ có 50 tỷ USD, tức hơn 1 triệu tỷ VND.

Đừng ngại không có đủ chỗ đặt tổ, đừng ngại chỗ mình không có đủ mảng xanh hay vườn rừng. Vì 100m2 đã dư đặt 1.000 tổ, nếu không có thì hãy thuê đặt ở nhà dân ven vườn rừng. Có thể ký gởi hay hợp tác với người nông dân làm nông sản sạch, sẽ lợi ích trăm bề.

Hãy tận dụng nguồn hoa thu mật, bởi chỉ có ong dú mới làm được việc này.

Vì tất cả các loài ong đều có ích cho hệ sinh thái, ngoài thụ phấn cho cây, loài ong còn cạnh tranh nguồn thức ăn với sâu rầy có hại. Với các loài ong lớn và có ngòi đốt hay có nọc độc thì không an toàn với con người. Riêng ong dú không có ngòi đốt, thụ phấn tốt mà không phá hoại hoa màu, mật giá trị cao. Đó là lý do mọi người nên tìm hiểu về mô hình nuôi ong dú lấy mật làm kinh tế.

Với nông nghiệp, nuôi ong dú để thụ phấn cho hoa, cạnh tranh nguồn thức ăn với sâu rầy có hại, giảm phun xịt thuốc BVTV độc hại với cây trồng, đó là cách làm và chứng minh vùng trồng nông sản sạch, tạo niềm tin tiêu dùng và tăng sức mua nông sản cho thị trường, vừa tạo sinh kế cho người nông dân, vừa tăng sức khỏe cho cộng đồng và góp phần bảo vệ sinh thái và môi trường.

Dẫu bây giờ chưa phải lúc để nói về dự án tỷ USD, nhưng mình đã vạch sẵn lộ trình triệu USD trong 5 năm cho những người đang có vốn tầm một tỷ VNĐ.

Đó là lợi ích rất tiềm năng của nghề nuôi ong dú:

Vì mỗi hecta có mảng xanh sẽ nuôi được 1.000 tổ ong dú, mỗi tổ bình quân thu 1 lít/năm. Nếu so sánh với kim ngạch xuất khẩu sầu riêng sẽ thấy tiềm năng của ong dú là rất lớn. Trong khi nuôi ong dú không tốn gì, bởi tổ giống tự nhân và nguồn thức ăn thì miễn phí.

Nuôi ong dú là ngành đang rất cần NGƯỜI TIÊN PHONG, cần có FARM KIỂU MẪU làm “đầu kéo” đủ lực để tận dụng nguồn phấn hoa, mật hoa và mật nách lá non trong lâm nghiệp vườn rừng. Dẫu biết, đa số đều thích hợp tác với những gì có sẵn, chứ ít ai muốn làm người tiên phong hay bạn đồng hành, riêng với ong dú thì cơ hội sẽ khó hơn với người đến sau, vì nguồn giống ong dú rừng đã dần cạn kiệt.

NUÔI ONG DÚ KHÔNG CHỈ LÀM KINH TẾ, VÌ DƯ ĐỊA LỚN VÀ TIỀM NĂNG CHO NGÀNH NÔNG NGHIỆP SẠCH:

Có một nghịch lý rất buồn cười là: Những người ít tiền hay quá cẩn thận thì chỉ mua vài tổ giống để mong nuôi ong dú làm giàu, tất cả đều ảo tưởng và thất bại vì lý do RẤT KHÓ NHÂN ĐÀN. Ngược lại, những người nhiều tiền thì đa số đều đang bận đi… ĐẦU TƯ – KIẾM TIỀN, ít ai rảnh rỗi dừng lại để thấy tiềm năng của ong dú (thức ăn miễn phí, nguồn giống tự nhân, có thể gia tăng tài sản từ 1 thành 10 mỗi năm khi nuôi số lượng lớn).

Nghề nuôi ong dú chưa phát triển 30 năm qua, bởi vì ít người biết rằng:

Ong thợ là giống cái phát triển từ ấu trùng nở ra từ trứng đã thụ tinh của ong chúa. Ong thợ trưởng thành sẽ đảm nhiệm hầu hết các công việc của tổ như tìm kiếm thức ăn, xây tổ, làm mật, dọn dẹp tổ, phòng thủ và cho ấu trùng ăn,… Ngược lại, ong đực phát triển từ ấu trùng nở ra từ trứng không được thụ tinh của ong chúa. Ong đực chỉ có nhiệm vụ giao phối với một ong chúa tơ duy nhất của một đàn ong khác.

Khi tổ đủ mạnh và thời điểm phù hợp thì ong chúa mới đẻ ấu trùng nở ra ong đực. Vì nhiệm vụ đơn giản nên ong đực trưởng thành đi tìm ong chúa tơ giao phối xong rồi chết. Do đó, phần lớn nhân đàn thất bại vì thiếu ong đực để phối (thường với những người nuôi ít).

Ngoài ra, vì ong đực hạn chế nên nuôi ít sẽ thất bại do bị đồng huyết và cận huyết. Bởi trong tất cả các loài, nếu trong một khu vực có số lượng quần thể ít. Khi giao phối đồng huyết hoặc cận huyết sẽ làm tăng khả năng suy thoái gen. Tức là làm hỏng bộ gen di truyền tự nhiên, tăng các gen lặn có hại. Dẫn đến suy giảm sức sống, giảm sức đề kháng và khả năng sinh sản của các thế hệ sau.

Đó là lý do nhiều người hỏi mua lẻ tổ giống mình không bán.

Mục đích để lại nuôi nhân đàn, mong đủ duyên gặp được người có ý định đầu tư số lượng lớn, để triển khai kế hoạch tận dụng nguồn hoa thu mật từ Đà Nẵng đến Cà Mau, để triển khai cho nông dân làm nông sản sạch, cuối cùng là để nhiều người thụ hưởng 3 yếu tố: Kinh tế, sức khỏe và môi trường (không dùng thuốc BVTV với nông sản sau này).

Những người đang làm trang trại có thể tham khảo mô hình sau đây:

Áp dụng cho nông nghiệp tuần hoàn, ai đam mê nuôi trồng hay làm nông sản sạch nên tiến hành.

[1] Dưới hồ: Nuôi cá ăn thực vật như: trắm, chép, rô, tai tượng,… để tận dụng nguồn thức ăn từ lá, hoa, rau, củ, cỏ,… sẵn có trong vườn.

[2] Trên hồ: Làm dèo nổi thả rau cần tạo ốc để nuôi lươn (Kiểu nuôi lươn đồng, không phải cho ăn). Sau đó dùng nguồn nước từ hồ (lọc) để tưới cho cây (khỏi phải bón phân cho cây trồng).

[3] Nuôi gà thả vườn (có thể nuôi thêm vịt, thỏ,…) để tận dụng nguồn thức ăn từ trái cây rụng, khoai, bí, lúa, bắp, cá, lươn,… bổ sung “vắc xin” cho gà bằng hành, tỏi, lá lốt,…

[4] Trồng chuyên canh dưa gang Tây (đây là cây ăn quả leo giàn lâu năm, toàn thân hoa lá quả rể đều là dược liệu). Bổ sung cho khu vực hàng rào với sachi, gấc, mơ lông, mồng tơi, bầu, bí, mướp, chỗ đất còn trống có thể trồng thêm cây ăn trái, dừa, cau, đủng đỉnh, ba chạc, hoa mua, hoa leo giàn và một số cây dược liệu để nuôi ong dú.

Cách làm kinh tế và tăng giá trị kết nối cộng đồng:

Nuôi ong dú để tận dụng nguồn phấn hoa, mật hoa và mật nách lá trong nông lâm nghiệp vườn rừng. Đây sẽ là mô hình tiên phong làm nông nghiệp sạch (không phun thuốc BVTV với cây trồng, chẳng cần xin “giấy chứng nhận” chứng minh về nông sản sạch).

Nuôi ong dú tận dụng nguồn hoa KHAI THÁC MẬT để làm kinh tế chủ lực, có thể nhân đàn mỗi tổ thành 12 tổ/năm, vừa gia tăng nguồn vốn vừa có lợi nhuận cao, có thể “lấy hoa bỏ trái” để bán rẻ, biếu tặng hay ship NÔNG SẢN SẠCH miễn phí cho mọi người.

Ong dú sẽ giúp chủ farm với bài toán “Nông sản sạch 0 đồng”:

Khi trang trại cần huy động hoặc bổ sung nguồn vốn: Có thể áp dụng phương án bán tổ nuôi tại chỗ (thu mật) cho khách hàng hoặc các nhà đầu tư, họ không phải (đầu tư chỗ) nuôi nhưng vừa có mật ong dú (mỗi năm), vừa có nông sản sạch để dùng (mỗi tuần). Riêng chủ farm sẽ có thêm lợi nhuận từ việc nhân đàn tăng tổ giống. Mô hình này sẽ thu hút rất nhiều “nhà đầu tư”, đặc biệt với những người đang có ít tiền nhàn rỗi và có nhu cầu dùng nông sản sạch, cụ thể là những người đang sống và làm việc ở những thành phố lớn, ví dụ TP.HCM.

Người có trang trại hay vùng trồng nông sản sạch rất thuận lợi để làm mô hình ong dú này. Vì ong dú rất khác biệt so với các loài ong mật hay với các loại vật nuôi thông thường. Mật ong dú lâu năm đang có giá từ 2 đến 6 triệu đồng/lít (tùy theo tuổi mật). Nghe thật khó tin vì còn khan hiếm và rất ít người biết đến, chưa từng thấy hay trải nghiệm.

Mật ong dú (Stingless bee honey) chủ yếu chứa đường tự nhiên (glucose, fructose, trehalulose). Còn có các dưỡng chất quý như enzyme, axit hữu cơ (axit gluconic, lactic, formic), vitamin (B, C, E). Có nhiều khoáng chất (kali, canxi, sắt, magie), axit amin và chất chống oxy hóa (flavonoid, polyphenol). Nhờ vậy mật ong dú rất tốt và có giá cao hơn mật ong khác (kể cả mật ong rừng). Có thể làm thực phẩm hay dược liệu để hỗ trợ tăng sức khỏe và điều trị rất nhiều bệnh.

Điều kiện và cách làm:

Mô hình phù hợp với những người đang có trang trại, có đất nông nghiệp hay đất rừng sản xuất. Hoặc những ai đang ở gần rừng tự nhiên hay vùng trồng nông sản sạch (không có thuốc BVTV). Chỉ cần có mảng xanh an toàn là có thể áp dụng mô hình nuôi ong dú này.

Mỗi tổ ong dú sẽ nhân thành 12 tổ/năm (Chia tỷ lệ 20% nhân đàn và 80% khai thác mật). Khi đã có nhiều tổ giống sẽ cung cấp cho bà con nông dân tận dụng nguồn hoa thu mật. Hướng đến kinh tế xanh bền vững và tạo cơ hội xuất khẩu thu nhiều tỷ USD cho nước nhà. Đây là giải pháp vừa tăng thu nhập cho nông dân vừa tăng vùng trồng nông nghiệp sạch. Tạo niềm tin tiêu dùng ở những vùng trồng không thuốc BVTV để tăng sức mua cho nông sản sạch. Mô hình nuôi ong dú hiệu quả sẽ lan tỏa và giúp ích rất nhiều cho xã hội, cộng đồng.

Lưu ý: Vì điều kiện khí hậu, nhiều nước Châu Âu hay Trung Quốc dù rất muốn nuôi ong dú nhưng họ không thể làm được, trong khi nhu cầu sử dụng mật ong trong ẩm thực hay Y tế của họ là rất lớn.

Nguồn vốn thực hiện: Từ 600 triệu đồng (Để mua 1.000 tổ, trang trại sẽ giúp Quý Khách mua tổ gốc về nhân đàn).

Vốn có thể vay: Mô hình có thể sử dụng vốn vay với lãi suất không quá 50%/năm (Khi nhân đàn và khai thác mật sẽ cho lợi nhuận khoảng trên 300%/năm, trang trại sẽ hướng dẫn cách làm chi tiết cụ thể).

=> Rất mong mọi người có vốn nhàn rỗi hay vốn vay ngân hàng nên quan tâm.

Nuôi ong dú số lượng lớn làm kinh tế cần có vùng nuôi an toàn và vốn mua tổ giống, trường hợp: [1] Nếu ĐÃ CÓ VÙNG NUÔI: Chỉ cần đặt mua tổ giống, hoặc [2] Nếu KHÔNG CÓ VÙNG NUÔI AN TOÀN, có thể hợp tác nuôi tại trang trại Ong Dú Tình Thân ở Bình Chánh, TP.HCM, trang trại sẽ hỗ trợ kỹ thuật, SXKD và đầu ra.

Vui lòng liên hệ: Nguyễn Thanh Bình.  Zalo 0908125252​

Trân trọng cảm ơn sự quan tâm của mọi người!

Website ong dú Tình Thân như một tài liệu ong dú, cung cấp thông tin để mọi người biết tận dụng nguồn hoa trong thiên nhiên. Hiểu sâu rộng về ong dú, cách nuôi nhân đàn số lượng lớn sao cho đơn giản và hiệu quả. Tập trung vào tầm quan trọng phát triển kinh tế cho người nuôi ong, nông dân và nhà đầu tư. Hướng đến nông nghiệp sạch, giảm thuốc BVTV, bảo vệ sức khỏe và bảo vệ môi trường cho cộng đồng.

Chương trình tư vấn kỹ thuật nuôi ong dú miễn phí cho mọi người:

Thường mỗi tháng mình dành khoảng một tuần để đi khảo sát vùng nuôi và tư vấn về ong dú. Cũng là cách hướng dẫn mô hình ong dú tận dụng nguồn hoa trực tiếp cho bà con nông dân. Những ai từ Đà Nẵng đến Cà Mau nếu cần tư vấn thì đăng ký hẹn gặp để café nhé! Tiện đường mình sẽ ghé qua khảo sát và sẵn sàng chia sẻ kỹ thuật miễn phí cho mọi người. Trên xe luôn có sẵn vài tổ ong dú để giải thích cách làm thùng nuôi ong dú, kỹ thuật nhân đàn, cách khai thác hay bảo quản mật ong dú, thưởng thức vị của mật ong dú và xem mật ong dú có tốt không mọi người nhé.

Có thể tham khảo thêm ở nhóm Zalo NUÔI ONG DÚ BỀN VỮNG, hoặc bài viết Facebook Bình Long Đại Cát trên những hội ong dú, hữu duyên sẽ gặp, Zalo 0908.125252.

Nhóm dành cho những người muốn NUÔI ONG DÚ LÀM KINH TẾ nhưng còn thiếu vốn.

Nếu đang có 60tr hay 6tr (và không có vùng nuôi), mọi người nên liên hệ vào nhóm Zalo để bắt đầu:

Trường hợp [1] (có 60tr): Trang trại sẽ kết nối với 9 người tương tự, đủ 10 người với 600tr thì sẽ tiến hành mua gom tổ giống và nuôi nhân đàn tại trang trại ODTT (Trang trại phụ trách toàn bộ kỹ thuật, SXKD) => Trong 01 năm có 1.000 tổ, sau 03 năm có 10 tỷ VND, tức mỗi người có 01 tỷ VND.

Trường hợp [2] (có 6tr): Trang trại sẽ kết nối với 99 người tương tự, đủ 100 người với 600tr thì sẽ tiến hành mua gom tổ giống và nuôi nhân đàn tại trang trại ODTT (Trang trại phụ trách toàn bộ kỹ thuật, SXKD) => Trong 01 năm có 1.000 tổ, sau 03 năm có 10 tỷ VND, tức mỗi người có 100tr VND.

Hình thức mở, nhanh chậm hay nhiều ít đều do mỗi người, tất cả đều có thể mua thêm hay chuyển nhượng tổ giống với trang trại hoặc giữa các thành viên. Mọi người có thể bấm link hoặc quét mã QR để tham gia nhóm (QA trong hình bên dưới).

Link tham gia nhóm Zalo NUÔI ONG DÚ BỀN VỮNG tại đây:

• https://zalo.me/g/sfkfgk999

Đặc điểm và quy trình nuôi ong dú:

Ong Dú có tên khoa học thuộc bộ Meliponini (họ ong không ngòi đốt), tên tiếng Anh là Stingless bee. Ở Việt Nam còn gọi là ong rú, ong không ngòi đốt và một số tên theo từng địa phương. Ong dú làm mật trong túi sáp tròn, khác biệt với hình lục giác đều của các loài ong mật. Ong dú chỉ nhỏ như hạt gạo, không chích đốt như ong thông thường, rất an toàn và dễ nuôi.

Ong dú làm tổ trong nhà, trong trụ điện hay trong các bộng cây rỗng ở rừng. Thức ăn của ong dú gồm 5 thành phần: Phấn hoa, mật hoa, mật nách lá, nhựa cây và nước. Tất cả đều sẵn có trong thiên nhiên, cần phải tận dụng vì gần như 99% đang bị lãng phí.

Khi thời tiết thuận lợi, ong thợ bay đi liên tục để kiếm thức ăn từ sáng đến chiều tối. Ong dú kiếm ăn từ hoa, nụ, lá, thân, cành của nhiều loài cây hay cỏ gần vùng có nước. Để liên lạc, các cá thể tiết ra pheromone thông báo với nhau về vị trí của nguồn thức ăn. Khi mang thức ăn về tổ, chúng dừng nghỉ và đánh dấu bằng pheromone để chỉ đường cho đồng đội.

Quy trình nuôi ong dú:

Nuôi ong dú là mô hình kinh tế xanh, bền vững và mang lại giá trị kinh tế cao. Nuôi ong dú cần chọn vùng có nhiều cây và không có thuốc BVTV, gần mảng xanh và nguồn hoa. Kỹ thuật nuôi ong dú cần biết là cách chọn tổ giống, cách làm thùng nuôi, đặt đúng hướng ở nơi thoáng mát, biết cách tách đàn, cách lấy mật ong dú định kỳ (khoảng 1 năm/lần). Mật ong dú là “dược liệu” quý hiếm và giá trị cao nhờ nguồn thức ăn 100% từ thiên nhiên.

Những ai đang cần kinh nghiệm nuôi ong dú thì liên hệ nhé!

Nên nuôi ong dú để tận dụng nguồn hoa thiên nhiên và khuyến khích nông dân làm nông nghiệp sạch. Vì ong dú chỉ ăn phấn hoa, mật hoa và mật nách lá non (nguồn này nơi đâu cũng có). Nếu không, nguồn thức ăn này sẽ thu hút và nuôi sống sâu rầy có hại, tăng chi phí BVTV. Ngoài ra, nuôi ong dú vừa để thụ phấn cho cây trồng, vừa có mật để bán tăng thu nhập. Quan trọng nữa là người nông dân sẽ có sản phẩm sạch để tạo niềm tin với người tiêu dùng. Khi không phun xịt để nuôi ong dú nếu sản phẩm “kém đẹp” thì mọi người cũng đừng ngại nhé! Bởi nông sản sạch bây giờ rất khó kiếm và luôn có giá cao, ai cũng sẵn sàng ủng hộ.

Về kinh tế thì nuôi ong dú sẽ cho nguồn thu nhập lớn, đừng ngại “lấy hoa bỏ trái” nhé! Thật ra, phấn và mật hoa chỉ có nhiệm vụ thu hút côn trùng thụ phấn cho hoa tạo trái. Như hoa dừa, xoài, bầu, bí, mướp hay cỏ cây chẳng hạn,… không tận dụng là lãng phí, đúng không?

Mô hình nuôi ong dú là hình thức kinh tế xanh và rất hiệu quả hiện nay.

Cách nuôi ong dú lấy mật là cần biết kỹ thuật nuôi, chống thiên địch, cách nhân đàn số lượng lớn và khai thác mật sao cho đơn giản nhất.

Thiên địch của ong dú là kiến, nhện, thằn lằn và bọ, (đều dễ chống với những tổ đủ mạnh).

Nên mua ong dú giống ở đâu? Mua ong dú ở đâu cũng được, chỉ cần mua giống ong dú về đặt trong VÙNG NUÔI AN TOÀN. Quy trình nuôi ong dú cơ bản bao gồm chọn vùng nuôi xanh, sạch thuốc BVTV, có nguồn hoa đa dạng (gần rừng, vườn cây ăn quả). Nuôi số lượng ít có thể đơn giản, nhưng nuôi kinh tế cần kỹ thuật chọn giống, thùng nuôi, nhân đàn, và khai thác mật hiệu quả, thường tách đàn 1-2 lần/năm vào mùa phát triển mạnh để nhân giống, đảm bảo đủ thức ăn, giữ vùng nuôi xanh và an toàn, không thuốc trừ sâu.

Giá tổ giống và mật ong dú hiện nay:

Giá bán thùng nuôi ong dú trong khoảng 50.000 đến 200.000 đồng/thùng.

Giá bán thùng ong dú giống trong khoảng 1.500.000 đến 2.000.000 đồng/tổ.

Giá 1 lít ong dú loại 1 năm trong khoảng 1.500.000 đến 2.000.000 đồng, mật nhiều năm thì đắt hơn.

Hiện có nhiều nơi bán tổ và bán thùng nuôi ong dú, vì vậy giá bán tổ giống ong dú rất đa dạng tùy theo chất lượng tổ giống. Khi cần mua giống ong dú, có thể lên hệ các trang trại chuyên bán giống ong dú uy tín. Giá ong dú khoảng từ 1.500.000 – 2.000.000 VNĐ/tổ tùy loại và độ mạnh yếu). Nên chọn nơi có hướng dẫn cách làm thùng nuôi ong dú và kỹ thuật nhân đàn đơn giản nhất.

Hoặc liên hệ trang trại ong dú Tình Thân để được cung cấp giống số lượng lớn với giá rẻ. Giá bán tổ ong giống trong khoảng từ 350.000 – 600.000 VNĐ/tổ tùy số lượng và thời gian giao hàng. Được chuyển giao kỹ thuật, hợp tác nuôi tại trang trại để được hướng dẫn kinh nghiệm nuôi ong dú và hỗ trợ đầu ra.

Mua ong dú giống ở đâu cũng nên chọn nơi cung cấp có hướng dẫn nuôi và cách nhân đàn. Nên chọn giống phù hợp khí hậu, kích thước thùng chuẩn, tổ ong khỏe, có ong chúa đang sinh sản. Đặc biệt tổ phải đủ mạnh, đông quân, nhiều trứng nhằm đảm bảo duy trì đàn để nuôi thành công. Ở phí Nam thì nên chọn giống ong dú Furva, loại này cho mật đẹp, năng suất và có giá cao. Mật ong dú giá bao nhiêu còn tùy thuộc nhu cầu và sự khan hiếm của từng thời điểm.

Mô hình nuôi ong dú để làm đầu ra cho nông sản sạch:

Trước hết cần có số lượng tổ giống lớn, tức phải mua gom tổ ong dú giống về nhân đàn. Cần có người tiên phong đủ vốn và khả năng để triển khai đúng lộ trình 3 bước như sau:

Bước 1: Đặt mua tổ giống số lượng lớn, học kỹ thuật nhân đàn mỗi tổ thành 12 tổ/năm.

Bước 2: Ưu tiên nhân đàn 20% số lượng tổ, số còn lại để bổ sung và khai thác mật.

Bước 3: Khi đã có nhiều tổ giống, triển khai khoảng 50% số lượng tổ cho bà con nông dân.

Anh chị em có thể tham quan trang trại ong dú để được chia sẻ thêm cách làm chi tiết. Đây là mô hình phù hợp gia tăng tài sản vốn cho người làm trong hoặc ngoài ngành nông nghiệp. Tạo hướng đi mới để tăng thu nhập, làm nông sản sạch và giảm thuốc trừ sâu cho cộng đồng.

Trang trại có bán ong dú giống số lượng lớn để nuôi làm kinh tế, Quý Khách có thể đặt nhân đàn từ 1.000 tổ trở lên (có thể gởi nuôi tại trang trại nếu chưa có chỗ), vui lòng tham khảo:

Trường hợp:

[1] Nếu ĐÃ CÓ TRANG TRẠI VÀ VÙNG NUÔI: Chỉ cần đặt mua tổ giống (Trang trại sẽ hỗ trợ kỹ thuật, SXKD và đầu ra).

[2] Nếu KHÔNG CÓ VÙNG NUÔI AN TOÀN: Có thể hợp tác nuôi tại trang trại Ong Dú Tình Thân.

Nuôi ong dú số lượng lớn thì thời gian hoàn vốn trong 1 đến 2 năm (có thể rút ngắn thời gian hoàn vốn bằng cách bán mật và bán số tổ giống sau khi nhân thêm đàn), lợi nhuận bình quân trên 200%/năm, càng về sau lãi càng lớn hơn.

Khi so sánh trồng dừa và nuôi ong dú với trồng sầu riêng sẽ thấy:

Ví dụ nông dân tỉnh Bến Tre với hơn 78 nghìn hecta dừa có thể nuôi được 78 triệu tổ. Tương ứng có được 78 triệu lít mật/năm (theo năng suất với kích thước thùng ong dú hiện giờ). Nếu giá mua mật ong dú (xuất khẩu) khoảng 50 USD/lít thì nông dân Bến Tre sẽ có thêm 3,9 tỷ USD/năm. Nguồn thu này gần bằng kim ngạch xuất khẩu sầu riêng cả nước, nhưng ong dú lợi nhuận cao hơn.

Mặt khác, nghề nuôi ong dú cũng nhàn hơn, chi phí thấp, dễ làm và dễ nhân rộng hơn. Đồng thời người nông dân nghèo ít vốn, ít đất vẫn có thể học nuôi ong dú để làm được. Không giống trồng “cây nhà giàu” chỉ phù hợp với những người có tiền đầu tư và quỹ đất lớn.

Nuôi ong dú lấy mật để làm thực phẩm và dược liệu đang là lựa chọn của nhiều người. Cách nuôi ong dú đơn giản là kết hợp hay tận dụng nguồn hoa trong nông lâm nghiệp vườn rừng. Chẳng hạn, mỗi hecta dừa nếu trồng 300 cây sẽ có thu nhập bình quân 300 triệu/năm. Nếu nuôi thêm 1000 tổ ong dú trên mỗi hecta dừa sẽ thu được bình quân 1000 lít mật/năm, nếu chỉ tính giá mật ong dú khoảng 1 triệu/lít thì đã có thêm 1 tỷ đồng mỗi năm mà không phải làm gì (chỉ tốn mỗi chi phí làm hộp nuôi ong dú).

Cách chọn thùng nuôi ong dú:

Thùng nuôi ong dú: Thùng ong dú có nhiều loại (mini, tiêu chuẩn, thùng ong dú 3 tầng,…), được làm từ gỗ tự nhiên (mù u, thông, sao,…). Kích thước thùng nuôi ong dú rất đa dạng, tùy sở thích những người làm thùng gỗ nuôi ong dú. Kích thước thùng ong dú phổ biến là 45x15x15cm hoặc có dung tích tương đương.

Trên thị trường hiện nay, hầu hết đang bán thùng nuôi ong dú kiểu thùng ngang một tầng. Trong khi tiêu chuẩn khai thác mật của nhiều nước yêu cầu sử dụng thùng kế nhiều tầng, ở Việt Nam có loại thùng nuôi ong dú 3 tầng nhưng chủ yếu để chia đàn chứ không phải để chuyên làm ong dú mật.

Có nhiều cách làm thùng nuôi ong dú, tiêu chuẩn là luôn có một cửa chính và một cửa phụ, nhằm tạo môi trường lý tưởng cho ong dú làm tổ và phát triển. Hộp ong dú phải làm bằng chất liệu gỗ, có cửa phụ để tăng đối lưu gió, thoát ẩm, giúp ong dễ dàng điều chỉnh môi trường bên trong.

NÊN NUÔI ONG DÚ ĐỂ LÀM NÔNG NGHIỆP SẠCH TUẦN HOÀN.

Trước hết, những ai yêu thích nuôi trồng thì phải áp dụng triệt để ORGANIC & NÔNG NGHIỆP TUẦN HOÀN. Ngoài sản phẩm chủ lực, nên trồng thêm nhiều loại cây dễ sống, chi phí thấp, nhiều hoa trái. Chẳng hạn như: dừa – cau – dâu tằm ăn trái – dưa gang tây – bầu – bí – mướp – mơ lông – mồng tơi – thiên lý – đậu rồng,…

Rồi thả nuôi con gì chỉ ăn thực vật sẵn có, hạn chế chi phí cho ăn và công chăm. Có thể kết hợp nuôi ong dú để vừa thụ phấn cho cây và tăng năng suất tạo trái. Cũng để cạnh tranh nguồn thức ăn với sâu rầy có hại (từ phấn hoa, mật hoa, mật nách lá). Đó là giải pháp “lấy hoa bỏ trái” để tăng thu nhập từ mật ong dú và nông sản sạch.

Một số lưu ý về nông nghiệp tuần hoàn khi quy hoạch vườn (trên 5.000m2):

Bên cạnh việc nuôi trồng như đã nói ở trên, nên có hồ nước tưới chứ đừng bơm trực tiếp. Trong hồ nên thả các loại cá ăn thực vật và làm dèo lưới trồng rau cần để nuôi lươn. Nên dùng phân vật nuôi kết hợp với phân cá và phụ phẩm cây trồng hoai mục để bón tưới. Đó là cách làm tuần hoàn đơn giản nhưng cây trong vườn sẽ luôn tươi tốt, hoa trái quanh năm.

Khi ở ven rừng hay gần vùng trồng nông sản sạch thì đã có nguồn thức ăn cho ong dú. Nếu không, có thể quy hoạch nuôi trồng khép kín theo mô hình tuần hoàn đơn giản như sau:

Điều kiện cần và đủ:

[1] Diện tích đất (sở hữu hoặc thuê lâu dài): Trên 5.000m². Lưu ý diện tích càng rộng hay vị trí càng gần rừng hoặc vùng trồng nông sản sạch càng tốt.

[2] Vốn đầu tư (tự có hoặc vay với lãi suất dưới 50%/năm): Trên 1 tỷ thì có thể làm.

[3] Nhân sự (để bảo vệ và làm vườn): Từ 2 người trở lên.

Lưu ý: Tùy theo quy mô và diện tích, ai cần mình sẽ gởi bảng hạch toán vốn và nhân sự chi tiết nhé!

Ví dụ đây là mô hình nuôi ong dú ở Bình Chánh, TP.HCM:

Ong dú nhỏ như hạt gạo, không có ngòi đốt, chỉ ăn phấn – mật hoa và mật nách lá non. Ong dú ăn ít nên không phá hoại hoa màu, không bỏ tổ và không ăn đường như ong mật. Mật ong dú là mật ong đa hoa có tính kháng khuẩn và nhiều thành phần dinh dưỡng dược liệu. Hiện giờ mật ong dú vẫn đang còn khan hiếm, ít người biết đến và đang có giá rất cao. Nhiều người không tin mật ong dú đang có giá từ 2 đến 6 triệu đồng/lít tùy theo tuổi mật.

Vậy tại sao mô hình nuôi ong dú đến nay vẫn chưa phát triển?

Vì nguồn giống được lấy từ rừng và đang còn khan hiếm, cũng sắp đến hồi cạn kiệt. Trong khi đa số chỉ khai thác và bán giống, chưa ai đầu tư nuôi nhiều để khai thác mật. Chưa có người nhận thấy nguồn thức ăn phong phú và miễn phí cho ong dú quanh ta.

Mỗi năm Việt Nam thu về gần 4 tỷ USD nhờ sầu riêng, rất tự hào nhưng rất tốn kém. Tiếc là, nhiều “đại gia” cứ thích sầu riêng, trồng phải bón phân “tắm thuốc”, độc hại cho môi trường. Rất nhiều cây trồng khác cũng vậy, thật khó tin khi ai đó nói về nông sản sạch hiện giờ. Vậy mà, chưa ai thấy tiềm năng của ong dú để cải thiện niềm tin cho ngành nông nghiệp sạch.

Vậy vấn đề là gì?

Nông nghiệp sạch rất cần những người tiên phong, phải bắt đầu từ một farm kiểu mẫu, phải ĐÚNG SẠCH. Đừng nghĩ người tiêu dùng sẽ tin vào “giấy chứng nhận”, “mã vạch”, phân hữu cơ và thuốc sinh học. Phải để họ tin vào THƯƠNG HIỆU, tức sản phẩm phải được truy xuất từ vùng nguyên liệu an toàn. Nghĩa là người tiêu dùng luôn yên tâm vì sản phẩm SẠCH THẬT, vì uy tín của thương hiệu đó.

Cần phải nuôi trồng ĐÚNG SẠCH và chứng minh bằng ong dú, lấy nông sản sạch biếu tặng mọi người. Muốn thế phải có nhiều tổ giống và sản lượng mật đủ nhiều, đủ chi phí để làm thương mại. Tức phải có đủ sản lượng mật để đăng ký, làm chứng chỉ chứng minh THÀNH PHẦN & CÔNG DỤNG, có chứng nhận của Bộ Y Tế và Bộ Công Thương.

Khi đó, mật ong dú sẽ là bước khởi đầu cho ngành nông nghiệp tỷ đô, vì rằng:

Đầu tiên, mật ong dú sẽ thay đổi và gia tăng niềm tin tiêu dùng cho mật ong (các loại). Bởi mật ong dú là mật ong đa hoa có nguồn gốc 100% thiên nhiên và có nhiều công dụng. Đặc biệt mật ong dú có rất nhiều giá trị về dinh dưỡng và dược liệu tốt cho sức khỏe. Khi dùng mật ong dú thấy tốt thì mọi người mới lấy lại niềm tin và biết dùng mật ong. Vì đa phần chỉ sử dụng mật ong để chữa bệnh, ít ai dám dùng trong ẩm thực hằng ngày.

Tiếp theo, khi đã có tổ giống đủ nhiều thì sẽ triển khai cho nhà nông làm nông sản sạch. Từng bước đẩy mạnh vùng nuôi ong dú kết hợp với tăng vùng trồng nông sản và dược liệu sạch. Hướng đến việc sản xuất quy mô, tạo ra sản lượng mật đủ lớn để tiêu dùng và xuất khẩu.

Đừng bận tâm mỗi trang trại hay mỗi người hiện có bao nhiêu tổ, mà phải nhìn xa hơn. Tức chúng ta phải có vùng nuôi lớn vì điều kiện thuận lợi về thời tiết của Việt Nam. Đây chính là cách làm kinh tế nông nghiệp và cách để tiêu thụ nông sản sạch hiệu quả nhất. Dù đơn giản chỉ là mô hình nuôi ong dú tận dụng nguồn hoa trong nông lâm nghiệp vườn rừng.

Vậy làm sao để nhanh có nhiều tổ giống?

Đơn giản và nhanh nhất là kết hợp giữa trang trại với người có vốn để làm đồng thời 3 bước: [1] mua tổ giống, [2] làm thùng gỗ và [3] nhân đàn.

Mặc dù đã có rất nhiều người nuôi ong dú, nhưng tổ giống đang còn phân tán ở nhiều nơi. Đa phần mọi người chỉ nuôi đam mê giải trí để lấy mật dùng và bán tổ giống kiếm tiền. Chưa có trang trại nào chuyên tâm nuôi ong dú số lượng lớn để khai thác mật làm kinh tế. Đó chính là lý do mật ong dú chưa phổ biến và còn khan hiếm trên thị trường hiện nay.

Tóm lại, ai có khả năng nên nuôi ong dú để tận dụng nguồn phấn hoa, mật hoa và mật nách lá non trong lâm nghiệp vườn rừng. Đó cũng là cơ hội để có nhiều tổ giống triển khai cho người nông dân làm nông sản sạch. Nuôi ong dú để có mật sạch làm thực phẩm và dược liệu, để có sản phẩm chuẩn VietGap, GlobalGap, OCOP hay Halal, vừa tạo niềm tin tiêu dùng để tăng sức mua cho nông sản sạch, vừa tạo sinh kế “xóa đói giảm nghèo” cho người nông dân, vừa tạo ra sản phẩm xuất khẩu và thu tỷ đô về cho nước nhà => Đó mới thực sự là giá trị của ong dú, không chỉ làm giàu cho bản thân, gia đình mà còn giúp ích rất nhiều cho xã hội cộng đồng.

Vì sao mật ong dú khác biệt, dù nhiều người đang nghĩ “Mật nuôi sao có thể tốt hơn mật rừng“?

Vì ong dú mang tiếng “nuôi” nhưng không ăn thức ăn nhân tạo (dù là mật ong hay mật đường). Mật ong dú là mật ong đa hoa có nguồn gốc tự nhiên, cách “luyện” mật cũng rất khác biệt. Bởi vậy, mật ong dú có rất nhiều thành phần quý về giá trị dinh dưỡng và dược liệu, tốt cho sức khỏe, kháng khuẩn mạnh, giúp hồi phục và tăng sức đề kháng cho cơ thể, hỗ trợ điều trị nhiều bệnh (ho, viêm họng, hen suyễn, viêm xoang, viêm amidan, nhiệt miệng, bệnh đại tràng, đau bao tử, bệnh chàm, vảy nến, giảm tóc bạc và cận thị,…Đặc biệt sáp ong dú chữa viêm xoang rất hiệu quả).

Về đầu ra của mật ong dú: Hiện nhu cầu rất cao nhưng nguồn cung đang khan hiếm. Rất nhiều người chưa biết đến mật ong dú hoặc chưa có để dùng thử hay trải nghiệm. Những trang trại chỉ nuôi bán tổ giống chứ chưa tập trung khai thác mật để thâm nhập thị trường. Họ đang giữ giá chăng? Không phải, hầu hết người nông dân thì e ngại “Nghĩ lớn và làm lớn”. Họ rất ngại thủ tục và chi phí khi đăng ký thương hiệu hay xin các giấy tờ liên quan. Cụ thể là xin giấy chứng minh thành phần và công dụng, hoặc đăng ký VietGap, GlobalGap, OCOP hay Halal,…

Trong kinh tế học, khi CUNG khan hiếm và không phổ biến sẽ dần triệt tiêu CẦU. Giống như chúng ta không có nhu cầu mua trứng cá tầm Beluga hay thịt bò Kobe vậy. Do đó nếu là SẢN PHẨM TỐT thì không sợ khó bán dù giá có cao.

Mô hình nuôi ong dú làm kinh tế phải quan tâm điều gì?

Nuôi ong dú lấy mật để làm thực phẩm và dược liệu đang là lựa chọn của nhiều người. Cách nuôi ong dú đơn giản là chỉ cần mua giống ong dú về đặt trong VÙNG NUÔI AN TOÀN. Vì diện tích hay các loại cây MÌNH CÓ không quan trọng bằng VÙNG NUÔI. Nuôi nhiều thì khu vực quanh tổ trong khoảng 100 ha có phủ xanh không thuốc BVTV là được.

Anh chị em đang có “địa lợi” đừng bỏ qua nhé! Chỉ cần có mảng xanh trong vùng nuôi an toàn, nhớ là phải không có thuốc BVTV nhé! Chẳng hạn gần rừng tự nhiên hay rừng trồng, rừng cao su, keo tràm, vườn dừa, đồng sen,… Hay thậm chí gần công viên hay mảng xanh trong phố vẫn nuôi được. Vì ong dú nhỏ, ăn ít, không có ngòi đốt nên an toàn với con người, vật nuôi và môi trường. Hãy đầu tư nuôi và nhân đàn số lượng lớn vì nguồn ong dú tự nhiên đã dần cạn kiệt.

Tuy nhiên, cần lưu ý:

Người mới tìm hiểu và bắt đầu nuôi ong dú cần nắm vững một vài yếu tố. Nếu nuôi chơi ít tổ thì không cần bàn sâu về kỹ thuật nuôi đâu mọi người nhé! Vì nuôi ong dú số lượng ít chỉ để giải trí và khai thác mật cho gia đình dùng, có thể tự tìm cách bắt ong dú về nuôi trải nghiệm một vài tổ cho vui cũng được. Còn nuôi ong dú làm kinh tế thì tối thiểu phải vài trăm đến vài ngàn tổ trở lên. Lúc đó mới cần quan tâm đến kỹ thuật nuôi nhân đàn và khai thác mật số lượng lớn. Bao gồm kinh nghiệm liên quan đến việc chọn giống, chọn tổ giống, chọn thùng nuôi, làm chỗ đặt tổ, cách nhân đàn và khai thác mật sao cho nhanh, dễ, đơn giản và hiệu quả nhất.

Những vấn đề liên quan đến kỹ thuật nuôi ong dú:

–1. Chọn giống: Nên chọn giống ong dú dễ nuôi, năng suất và dễ nhân đàn. Ở khu vực phía nam từ Đà Nẵng trở vào nên chọn giống ong dú Lisotrigona Furva. Giống này còn có tên gọi là “ong dú phổ thông bụng vàng” hay “ong dú keo vàng”. Đây là loại ong dú cho mật có màu vàng nâu đẹp, mật thơm và năng suất nhất.

–2. Chọn tổ giống: Nên chọn tổ giống đủ mạnh, có ong chúa, quân, trứng, phấn, mật và keo ong dú. Ong chúa phải khỏe và đang sinh sản (tức trong tổ phải có trứng non). Quân phải đủ và càng đông càng tốt (bao gồm ong thợ và ong non chưa trưởng thành). Trứng phải có nhiều lứa tuổi và càng nhiều càng tốt (bao gồm trứng non và trứng già). Có thể chọn tổ có phấn hoa ong dú nhiều, riêng mật thì chỉ cần một lượng nhỏ vừa đủ. Tổ phải ổn định trong thùng gỗ kích thước 45x15x15cm hoặc thể tích tương đương.

–3. Chọn thùng gỗ: Nên chọn thùng gỗ “đạt chuẩn”, vì nuôi ong dú làm kinh tế thì phải có NHIỀU TỔ GIỐNG. Nhiều tổ giống thì cần nhiều thùng gỗ, mà thùng gỗ thì liên quan trực tiếp đến giá cả, độ bền và vấn đề tiện lợi khi chia đàn hay khai thác mật.

Hiện nay có rất nhiều kiểu thùng nuôi ong dú, mỗi loại đều có những ưu nhược điểm khác nhau. Đa số khó chia đàn và khai thác mật, hoặc khó quan sát tổ hay khó phát hiện trứng chúa. Đặc biệt phải thực hiện nhiều thao tác gây mất thời gian khi chia đàn và khai thác mật.

Tại sao phải quan tâm đến loại thùng nuôi ong dú?

Nhiều người đã từng vất vả khi chia đàn hay khai thác mật, đã từng mất thời gian tìm trứng chúa, đã từng lo lắng khi thấy đàn ong hoảng loạn hay mức độ thành công sau chia đàn, đã từng cắt dao vỡ trứng khi chia đàn hay làm chết ong khi khai thác mật,… Mình đã từng như thế, càng vất vả hơn khi phải xử lý hàng trăm tổ.

Đó là lý do mình đã dành nhiều thời gian nghiên cứu về loại thùng ngang “2 cửa 2 tầng”. Qua thử nghiệm thì đây là loại thùng có nhiều ưu điểm như: Chia đàn nhanh, dễ quan sát khi cấp tạo trứng chúa, dễ chia tổ và khai thác mật, bên ngoài có phủ chống thấm để tăng độ bền cho gỗ và phụ kiện khi đặt ngoài trời. Đặc biệt màu bên ngoài của tổ khá giống “gốc cây” để ong dú chia đàn tự nhiên. Loại thùng này rất dễ áp dụng kỹ thuật nhân đàn ong dú khi nuôi số lượng lớn. Vì chỗ mình đang nuôi nhiều và đang áp dụng kỹ thuật chia mỗi tổ thành 12 tổ/năm. Nếu không sẽ rất khó hướng dẫn kỹ thuật nuôi ong dú số lượng lớn cho người mới.

Loại thùng gỗ nuôi ong dú “2 cửa, 2 tầng” có thể rút ngắn thời gian chia đàn mỗi tổ từ 30 phút chỉ còn 30 giây. Chỉ với 1 thao tác đơn giản, tránh rủi ro thất bại sau chia tách đàn. Vì các tổ đều có đủ ong chúa, quân, trứng, phấn, keo, mật ngay tại thời điểm tách đàn. Không phải dùng dao cắt làm vỡ trứng, chết ong nên rất chủ động khi chia đàn.

Cần nói thêm một chút về công dụng của mật ong dú:

Mật ong dú có nhiều công dụng tuyệt vời như tăng cường miễn dịch, hỗ trợ tiêu hóa (viêm loét, táo bón), cải thiện hô hấp (ho, viêm họng, viêm xoang). Ngoài ra, lợi ích của mật ong dú là giải độc, kháng viêm, kháng khuẩn, làm đẹp da, dưỡng ẩm, làm lành vết thương, và còn có thể hỗ trợ điều trị tiểu đường, giảm cân nhờ các hợp chất đặc biệt trong thành phần mật ong dú như trehalulose, không làm tăng đường huyết đột ngột. Đây là giá trị của mật ong dú bởi nguồn dinh dưỡng quý giá chứa nhiều enzyme, axit amin, vitamin và khoáng chất.

Tóm lại, tác dụng của mật ong dú là: Bồi bổ sức khỏe và làm đẹp như tăng cường miễn dịch, hỗ trợ tiêu hóa, giảm ho/viêm họng, kháng khuẩn, chống viêm, làm lành vết thương và dưỡng da. Nhờ có chứa nhiều enzyme, axit amin, vitamin và khoáng chất, nên lợi ích của mật ong dú là luôn có tính kháng khuẩn mạnh hơn các loại mật ong thông thường. Đặc biệt, với vị chua thanh và không làm tăng đường huyết đột ngột, tác dụng mật ong dú rất tốt cho người suy nhược và cần bồi bổ sức khỏe. Ngoài ra, mọi người có thể hỏi Google AI để biết thêm mật ong có tác dụng gì nhé!

Vì sao nên hướng đến mật ong dú cao cấp chuẩn High End và Halal?

Chuẩn High End là hàng cao cấp và chuẩn Halal là sản phẩm dành cho người theo đạo Hồi. Với nông sản sạch thì đây là chuẩn dành cho “thượng đế” nhiều tiền. Những người am hiểu về vấn đề phúc lợi động vật hay nông sản sạch sẽ biết một sản phẩm đạt chuẩn Halal phải “chuẩn” như thế nào. Ngoài yếu tố sạch, sản phẩm phải đạt chất lượng TỐI ĐA, thuần khiết, nhân đạo,… Giống như trứng gà nuôi không nhốt chuồng để đạt tiêu chuẩn vào được nhà hàng 5 sao vậy đó.

Mật ong cũng vậy, riêng mật ong dú là mật ong đa hoa nhiều dưỡng chất và dược liệu. Để có mật ong dú High End và Halal, bên cạnh yếu tố sạch vì 100% nguồn thức ăn từ thiên nhiên, vấn đề khai thác mật phải đảm bảo yếu tố nhân đạo và sạch, tức không bị nhiễm xác ong và lẫn tạp chất.

Nuôi ong dú làm kinh tế phải hướng đến sản phẩm mật ong sạch và cao cấp. Quá trình khai thác mật phải đảm bảo yếu tố không dùng dao cắt chết ong và không khiến đàn ong hoảng loạn. Đó còn là yếu tố khai thác mật sạch và nhân đạo, hướng đến biện pháp đảm bảo phúc lợi động vật và sản phẩm Halal. Một sản phẩm mật ong cao cấp cho thị trường “High End” chứ không đơn thuần phục vụ những người dùng Halal trên toàn cầu.

Nên nuôi ong dú vì NÔNG NGHIỆP SẠCH và BỀN VỮNG:

Làm kinh tế nông nghiệp và VAC lúc này đã khác xưa nhiều lắm! Mọi người có thể thấy ngay cả nông sản sạch hiện nay vẫn khó bán và khó cạnh tranh, vì sao?

Vì yếu tố NIỀM TIN, thị trường luôn yêu cầu nông sản phải SẠCH THẬT chứ không phải sạch theo kiểu niềm tin “trên giấy”. Niềm tin tiêu dùng liên quan trực tiếp đến SỨC MUA trên thị trường. Bởi vậy mình khuyên những người làm nông sản sạch cứ mạnh dạn nuôi ong dú. Chỉ vì ong dú không thể chung sống với thuốc BVTV độc hại. Nghĩa là những vùng nuôi ong dú sau này sẽ được xem là vùng có “giấy chứng nhận” làm nông sản sạch, chẳng phải cần chứng minh gì cả.

Làm nông bền vững cần chú trọng vấn đề chi phí trước khi nghĩ đến đầu ra. Chi phí CÀNG ÍT CÀNG TỐT, nên nuôi trồng theo nhiều vòng tuần hoàn đơn giản và khép kín. Ví dụ nên nuôi con gì ăn ít, ăn đồ sẵn có hoặc ăn phụ phẩm cây trồng. Tóm lại nuôi con gì không phải cho ăn hoặc ăn gì KHÔNG MẤT TIỀN MUA là được. Với cây trồng thì phải ÍT CÔNG CHĂM và DỄ TRỒNG theo địa hình, khí hậu, thổ nhưỡng đang có.

=> Chi phí càng ít thì càng dễ đầu tư sản xuất, dễ cạnh tranh và tối ưu lợi nhuận. Trong mọi lĩnh vực, khi chi phí ĐẦU VÀO thấp thì ĐẦU RA sẽ dễ dàng hơn. Hãy nuôi ong dú số lượng lớn để thu mật sạch đa hoa làm kinh tế. Vì nuôi số lượng lớn mới tận dụng được nguồn thức ăn MIỄN PHÍ trong nông lâm nghiệp vườn rừng!

Có nên thử nghiệm trước lúc bắt đầu với mô hình nuôi ong dú số lượng lớn để làm kinh tế không?

Hiện tổ giống trên thị trường còn khan hiếm và giá bán tổ giống ong dú khá cao. Các trại ong dú phải mất nhiều thời gian và công sức khi nhân đàn bán tổ giống. Giờ người bán đa phần mua tổ giống từ rừng, trong ống tre hoặc gốc cây, rất nhiều loại giống. Sau khi “mua mão” về khui kiểu “túi mù, hên xui”, họ sang qua thùng mới, dưỡng một thời gian rồi bán giống => Nhiều người đã bị “lùa” rồi thất bại vì gặp giống không năng suất hoặc không dễ nhân đàn.

Đó cũng là nguyên nhân khiến những người mới thường gặp một số khó khăn như: (1) Không mua được đúng giống với số lượng nhiều. (2) Phần lớn người bán chỉ chia sẻ kỹ thuật nuôi và chia đàn căn bản kiểu “tìm trứng chúa” hoặc chờ cấp tạo trứng chúa kiểu “hên xui”. May mắn thì 1 tổ có thể nhân thành 2 tổ/năm, còn không may thì sẽ bị hao hụt đàn.

Đó là lý do những người nuôi ít và nuôi thử nghiệm không thể nhân mỗi tổ thành nhiều tổ/năm. Đó là lý do họ bỏ cuộc vì mất nhiều thời gian, công sức và tiền bạc khi nghiên cứu. Đó cũng là lý do tổ giống còn khan hiếm và mật ong dú chưa phổ biến nhiều trên thị trường.

Vì vậy, nuôi ong dú làm kinh tế phải chuẩn bị vốn và học kỹ thuật nhân đàn, đừng mua một vài tổ giống về nuôi chơi, nuôi thử nghiệm hay để trải nghiệm gì cả nhé!

3 bước cần chuẩn bị liên quan đến kỹ thuật nuôi ong dú làm kinh tế:

— Bước 1: Tìm hiểu đa chiều trên Google, Facebook, Youtube, Tiktok,…

— Bước 2: Tham quan một vài trang trại đang nuôi ong dú số lượng nhiều.

— Bước 3: Chọn trang trại uy tín để hợp tác đặt mua tổ giống và học kinh nghiệm. Sau thời gian có kinh nghiệm nuôi, có kỹ thuật nhân đàn và có số lượng tổ giống đủ lớn. Có thể mở trang trại hoặc thuê chỗ đặt tổ ven rừng hoặc trong vùng trồng nông sản sạch.

Ai nuôi ong dú làm kinh tế thì nên có nhiều tổ giống và kinh nghiệm nuôi thực tế tại trang trại. Đừng thấy thích, nghe người bán “thổi” đôi câu rồi mua vài tổ giống về thử nhé!

Sau khi có nhiều tổ giống, có thể bán một phần để thu hồi vốn và tiếp tục nhân đàn. Khi đã có nguồn thu ổn định từ khai thác mật thì tăng thêm tỷ lệ nhân đàn (trên 20%). Đó mới là cách nuôi ong dú làm kinh tế hiệu quả, an toàn và nhanh nhất mọi người nhé!

Kết luận:

Mô hình nuôi ong dú làm kinh tế chủ lực, biếu nông sản sạch để thu hút vốn đầu tư. Có thể kết hợp làm du lịch sinh thái, làm “Buffet” về nông sản sạch. Có thể ship miễn phí nông sản trái cây rau củ SẠCH mỗi tuần cho khách hàng. Ai đam mê mình sẽ chỉ rõ cách thực hiện nhé! Đó là đề án “Organic Foods – From Farm To Table” (Thực Phẩm Hữu Cơ – Từ Nông Trại Đến Bàn Ăn).

Ai tiên phong sẽ là Farm Kiểu Mẫu về nông sản sạch (truy xuất nguồn từ vùng có nuôi ong dú), tuy đơn giản nhưng hiện chưa ai làm được. Đây cũng là cách tạo niềm tin tiêu dùng để tăng sức mua nông sản sạch cho bà con nông dân. Mong rằng mọi người cứ mạnh dạn “nghĩ lớn” và “làm lớn”, nên làm tốt hơn những gì đang tốt, nên làm đúng cái đang bị sai, nên làm có cái chưa có, tạo ra giá trị cho cộng đồng và xã hội.

Trang trại Ong Dú Tình Thân có diện tích 3ha trong vùng nuôi an toàn 300ha ở Bình Chánh, TP.HCM. Anh chị em có nhu cầu tham quan để hợp tác, vui lòng liên hệ trước qua Zalo 0908.125252 để trang trại sắp xếp công việc và gởi vị trí, rất hân hạnh đón tiếp mọi người.

Nông nghiệp sạch và nghề nuôi ong dú rất cần người nghĩ lớn. Hãy chung tay thực hiện GIẢI PHÁP để cùng nhau THỤ HƯỞNG mọi người nhé!

Nguyễn Thanh Bình. Zalo 0908.125252

Xem thêm: Nuôi ong dú thu mật

https://ongdutinhthan.blogspot.com/2021/01/nuoiongdu.html