Nuôi ong dú thu mật là mô hình kinh tế NÔNG NGHIỆP XANH VÀ BỀN VỮNG, đang được nhiều người quan tâm. DỄ LÀM vì chỉ cần có tổ giống, thức ăn thì tận dụng mảng xanh ở vườn hay ven rừng. CHI PHÍ THẤP vì ong dú chỉ ăn đồ miễn phí trong thiên nhiên, tổ giống thì tự nhân đàn. LỢI NHUẬN CAO vì ong dú không tốn công chăm, giá bán tổ ong dú giống hay mật bao nhiêu cũng lời. Đừng e ngại đầu ra, vì mật ong dú tốt THẬT, sạch THẬT, là “DƯỢC LIỆU” tốt cho sức khỏe. Hiện nay mật ong dú đang được bán cao hơn các loại mật ong khác, kể cả mật ong rừng. Mật ong dú trong tổ lâu năm được bán giá từ 2 đến 6 triệu đồng/lít tùy theo tuổi mật.
Mật ong dú (Stingless bee honey) chứa đường tự nhiên (trehalulose, glucose, fructose), nhiều dưỡng chất, enzyme, axit hữu cơ (axit gluconic, lactic, formic), vitamin (B, C, E), nhiều khoáng chất (kali, canxi, sắt, magie), axit amin và chất chống oxy hóa (flavonoid, polyphenol). => Là CHẤT DẪN XUẤT tốt khi làm thực phẩm hay dược liệu, hỗ trợ tăng sức khỏe và điều trị rất nhiều bệnh.
Mật ong dú là mật ong đa hoa, chất lượng phụ thuộc vào nguồn thức ăn thiên nhiên. Hiện chưa được “thương mại hóa” do chưa có vùng nuôi lớn. Thị trường mật ong cao cấp giờ chỉ biết Manuka và Sidr, bởi “Quý hiếm và đắt nhất thế giới”.
Vì sao mật ong dú chưa có tên trên “bản đồ” MẬT ONG CAO CẤP của thế giới? Vì sao giá tổ ong dú giống ở Việt Nam còn quá cao? Hãy cùng tìm hiểu mọi người nhé!
Mật ong dú có thành phần rất khác so với mật ong của các loài ong mật thông thường: Mật ong dú ít đường năng lượng carbohydrate hơn, có mùi thơm đặc trưng, vị chua nhẹ và ngọt thanh. Còn các loại mật ong khác thì nhiều đường glucose & fructose hơn nên có vị ngọt đậm. Riêng về tính kháng khuẩn và chống oxy hóa thì mật ong dú luôn vượt trội, nhờ polyphenol và flavonoid.
Mật ong Manuka và Sidr được xem là “Quý hiếm nhất” bởi phụ thuộc hạn chế vào 1 loài hoa. Mật Manuka là mật của loài ong mật hút hoa Manuka ở New Zealand, được xem là mật ong “chuẩn y học” nhờ tính kháng khuẩn cao và ổn định, còn mật Sidr là mật của loài ong rừng hút hoa Sidr ở Yemen, được xem là mật ong “chuẩn quà biếu”, bởi đây là mật ong hoang dã cao cấp của vùng sa mạc.
So với “mật ong tốt nhất thế giới” Manuka, mật ong dú có nhiều enzyme, vi sinh sống và các hợp chất kháng khuẩn tự nhiên hơn, như Polyphenol, Flavonoid và Propolis. Mật ong dú ở Việt Nam sẽ còn tốt hơn nếu tận dụng thêm các cây họ sim (Myrtaceae, cùng họ với Manuka), bởi chúng có hàm lượng DHA cao gần giống với cây Manuka ở New Zealand và Australia. Vì vậy, mật ong dú nếu nuôi và khai thác đúng cách thì mật trên 3 năm tuổi với giá 6 triệu/lít vẫn “đáng tiền” hơn mật ong Manuka nhiều!
=> Để mật ong dú có tên trên “bản đồ” MẬT ONG CAO CẤP của thế giới => Phải chuẩn được 3 điều trước đã, đó là GIỐNG, KỸ THUẬT và VÙNG NUÔI!
Nuôi ong dú ở Việt Nam rất thuận lợi nhờ có khí hậu nhiệt đới, nhiều mảng xanh vườn rừng. Đặc biệt nền nhiệt từ 25 đến 33 độ C từ Đà Nẵng đến Cà Mau là phù hợp nhất. Do đó nhiều nước Châu Âu hay Trung Quốc dù có muốn nuôi ong dú cũng không thể làm được. Bởi vậy ở Trung Quốc chỉ nuôi ong mật “trong nhà” và phải cho ăn như nuôi gà công nghiệp. Họ nuôi nhiều để sử dụng trong ẩm thực, Y tế và xuất khẩu. Chẳng hạn, họ dùng mật ong thay nước để nhào (trộn) bột thuốc trước khi ép nén thành viên.
Ưu thế của Việt Nam ngoài khí hậu thuận lợi, còn có nhiều rừng, nhiều diện tích trồng cây ăn trái, bên cạnh lúa, dừa, cau, sen, sim, mua, cà phê, điều,… Việt Nam cũng có rất nhiều cây dược liệu nên mật ong dú đa hoa sẽ có rất nhiều thành phần kháng khuẩn tự nhiên, đa hoạt chất, không như mật ong Manuka của New Zealand chỉ mạnh về tính kháng khuẩn, nhờ hoạt chất methylglyoxal (MGO), được chuyển hóa từ hàm lượng DHA (dihydroxyacetone), có trong hoa của cây Manuka (Leptospermum scoparium).
Nuôi ong dú hãy tạo vùng nuôi đủ lớn, thử kết hợp càng nhiều loại hoa (dược liệu) càng tốt. Sau thu mật, hãy test thành phần, công dụng,… Đừng không làm mà bảo: “Nghe nói mật ong dú tốt nhất!” là sai.
Việt Nam có nhiều rừng, nhiều loại cây công nông nghiệp, riêng cây dược liệu thì phong phú, bạt ngàn => Hi vọng đến một ngày chúng ta sẽ có loại mật ong dú TỐT nhất và NHIỀU nhất thế giới!
Chất lượng mật ong dú phụ thuộc vào đa dạng nguồn hoa và các loại cây cho nhựa (propolis). Propolis là hợp chất chứa nhựa cây, enzyme, tinh dầu, phấn hoa,… Ong dú dùng Propolis (hay còn gọi là keo ong) để trám kín tổ, kháng khuẩn và bảo vệ tổ. Keo ong có tính kháng khuẩn, kháng virus, chống viêm và chống oxy hóa mạnh nhờ hàm lượng flavonoid cao.
Mật ong dú có 3 ưu điểm đặc trưng tốt hơn mật Manuka và Sidr là:
[1] Nhiều đường lợi khuẩn (Oligosaccharides), ít đường năng lượng (glucose & fructose).
[2] Có nhiều vi sinh sống (tự nhiên) và nhiều enzyme có lợi cho đường tiêu hóa.
[3] Có nhiều hợp chất chống oxy hóa cao, như Polyphenol và Flavonoid.
=> Nếu xét về yếu tố dùng mật ong để làm đẹp, chống lão hóa, chống viêm, hổ trợ làm lành vết thương, hoặc cần dùng cho người bị tiểu đường, hay dùng cho người đang ăn kiêng thì mật ong dú là hiệu quả nhất.
Hiện nay nguồn thức ăn của ong dú trong thiên nhiên và trong nông lâm nghiệp MIỄN PHÍ rất nhiều. Mỗi hecta nuôi được 1.000 tổ, nghĩa là THÊM THU NHẬP 1 tỷ đồng mỗi năm mà chẳng mất gì. Mong mọi người biết đến ong dú để biến những thứ đang bị “bỏ phí” này thành mật, thành tiền. Nuôi ong dú làm “thiên địch” cạnh tranh nguồn thức ăn với sâu rầy có hại, giảm phun xịt thuốc BVTV độc hại với cây trồng, vừa có nông sản sạch, giảm chi phí sản xuất, vừa giúp bảo vệ SỨC KHỎE, bảo vệ SINH THÁI & MÔI TRƯỜNG.
Mật ong dú có ưu điểm là ít đường năng lượng nhưng nhiều đường lợi khuẩn hơn các loại mật ong khác. Đường Oligosaccharide không bị tiêu hóa ở ruột non mà di chuyển đến ruột già, nuôi dưỡng lợi khuẩn, hỗ trợ hệ miễn dịch và không làm tăng đường huyết => Phù hợp cho người ăn kiêng và người bị tiểu đường vẫn dùng được.
Công dụng của mật ong dú là kháng khuẩn mạnh, chống oxy hóa, tăng cường hệ miễn dịch và hỗ trợ tốt cho đường tiêu hóa.
Mật ong dú (để trong tổ) trên 3 năm được xem là “vua” của các loại mật ong. Người xưa từng xem mật ong dú là thuốc quý, bằng chứng là lăng mộ của vua Ai Cập cổ đại (pharaoh) Tutankhamun (khai quật năm 1922), người ta phát hiện nhiều bình chứa mật ong vẫn còn nguyên vẹn sau hơn 3.000 năm, không hỏng và không bị cô đặc.
Khi phân tích thủy phần các loại mật ong (nếu thấp để lâu sẽ không bị cô đặc), kết hợp các axit và enzyme kháng khuẩn (càng cao thì để lâu mật không bị hư hỏng), giới khoa học dự đoán đó là mật ong dú lâu năm, dựa vào thành phần các loại mật ong, căn cứ thuyết phục nhất là thủy phần, bởi công nghệ thời đó chắc chắn không có máy tách thủy phần như bây giờ.
Đó là lý do mình khuyên mọi người đừng khai thác mật non (6 tháng), vì các hợp chất quý chưa kịp hình thành, mật thiếu tuổi sẽ loãng vì thủy phần cao.
Tham khảo bảng sau để biết thêm về thành phần và giá trị của mật ong dú nhé!
“Đừng nuôi ong dú nhỏ lẻ theo phong trào, hãy nhân giống ong dú đúng cách để bảo vệ nguồn gen tốt, đừng mua bán nhân nuôi theo kiểu tổn hại sinh thái rừng!”
+ Vì ong dú rừng đang cạn kiệt, vì việc “cưa cây, lấy tổ, rủi ro mất chúa, mất nguồn gen,…”.
+ Vì nhiều người nuôi thử nghiệm, nuôi ít, nhỏ lẻ, bị đồng huyết và cận huyết => Mất nguồn giống tốt.
+ Càng nuôi ong dú nhỏ lẻ càng khó nhân đàn, do ít ong đực, khả năng bị đồng huyết cao.
+ Nếu có nguồn giống tốt, đừng tham nuôi thêm nhiều giống khác ở cùng nơi (rủi ro suy thoái giống).
“Hoa nuôi ong dú quanh ta không thiếu, quan trọng là phải có thật nhiều tổ giống và giống tốt!”
Đừng e ngại chỗ mình nuôi được bao nhiêu tổ. Hãy xem như hàng triệu hecta nông nghiệp hay diện tích rừng ở Việt Nam là… của mình. Bởi rất nhiều người đang cần tổ giống để tận dụng nguồn hoa trong nông lâm nghiệp vườn rừng.
Thử hình dung: Khi hợp tác nuôi 3.000 tổ ong dú với bà con nông dân trên 1 ha lúa + 1 ha sen + 1 ha dừa, với doanh thu mật ong dú bình quân khoảng 3 tỷ VND/năm, dù chia lợi nhuận 5/5, 4/6 hay 7/3 thì ai cũng lời.
Với lâm nghiệp, rất nhiều đơn vị quản lý rừng đang thiếu nguồn thu để tăng thu nhập cho đội ngũ bảo vệ rừng. Hãy nhân tổ ong dú thật nhiều rồi hợp tác với họ, vừa làm kinh tế cho mình và cho anh em kiểm lâm, vừa giúp bảo vệ sinh thái rừng.
+ Nuôi ít sẽ thiếu ong đực, rủi ro ong chúa tơ phối với ong đực “cùng dòng” là rất lớn.
+ Nuôi ong dú nên chọn đúng giống tốt, nuôi nhiều, chỉ nhân đàn tối đa 20% số lượng tổ giống.
+ Nên dành 80% số lượng tổ ong dú để khai thác mật và hỗ trợ việc tách đàn ong dú, vừa giúp có nhiều mật để làm thương mại. Số tổ này không nhân đàn để có nhiều ong đực, hạn chế bị đồng huyết và cận huyết.
+ Hãy chia tổ ong dú đúng cách để giữ nguồn giống tốt, hạn chế thấp nhất rủi ro về giống.
+ Nên phân bổ 50% tổ giống đặt ở nhà dân ven rừng (nhiều nơi) để khai thác mật đa hoa. 50% tổ giống còn lại liên kết với nông dân (mỗi khu vực 100 ha) để làm nông sản sạch.
“Cần có 600 triệu để đặt mua giống ong dú Furva 1.000 tổ, không cần có đất hay vùng nuôi. Từ 1.000 tổ ban đầu, trang trại sẽ giúp nhân đàn đúng cách để có 100.000 tổ trong 5 năm.“
“Khi có nhiều tổ giống, có thể hợp tác tận dụng nguồn hoa, giúp ích rất nhiều cho cộng đồng. Nếu chỉ muốn… nuôi ong dú làm giàu cho bản thân, chỉ cần đặt tổ ở nhà dân ven rừng!“
“Hoặc nếu ngại làm nông nghiệp hay không muốn bận tâm vào SXKD, bạn có thể hợp tác đầu tư.“
=> Hãy nhân tổ ong dú đúng cách để nuôi thu mật làm giàu, quan trọng là: Đừng “phá rừng” cưa chẻ tổ vì rủi ro mất ong chúa sẽ mất nguồn gen tốt, nên kết hợp vừa LÀM KINH TẾ vừa BẢO VỆ SINH THÁI RỪNG.
Mình tên Bình (1975), hiện ở phường Hòa Bình (Q11 cũ) TP.HCM, là chủ Trang trại Ong Dú Tình Thân. Nơi chuyên nghiên cứu về giống, kỹ thuật nuôi ong dú, cách nhân đàn số lượng lớn để khai thác mật làm kinh tế, cách làm đầu ra và chế biến sâu cho mật ong dú. Trang trại có diện tích 3 ha trong vùng nuôi an toàn 300 hecta (không thuốc BVTV) ở Bình Chánh, TP.HCM.
Nhận thấy ong dú nhiều tiềm năng nhưng chưa có người tiên phong phát triển, chưa có ai nuôi nhiều để tận dụng nguồn hoa thu mật làm thương mại. Qua tìm hiểu, mình thấy rất ít người chia tổ ong dú để nhân nuôi, đa phần chỉ bán giống. Đặc biệt, vấn đề khai thác, buôn bán, nuôi và nhân đàn sai cách hiện nay rất đáng lo ngại. Điều này làm ong dú rừng cạn kiệt, nguồn giống tốt bị suy thoái gen, bị đồng huyết, cận huyết.
Mình mở trại chỉ để nghiên cứu chuyên sâu về ong dú, tìm công thức nuôi sao cho hiệu quả. Sau mấy năm miệt mài, giờ là lúc mình chuyển giao kỹ thuật cho mọi người NUÔI LÀM KINH TẾ. Vì nhiều năm làm ngành Ngoại Thương, mình nhìn ong dú ở “tầm vĩ mô” hơi khác với mọi người. Mình hiểu rõ, muốn phát triển ngành ong dú cần phải có đủ 3 thứ: VỐN – KỸ THUẬT & VÙNG NUÔI. Kỹ thuật giờ đã có, vùng nuôi cả nước rất nhiều, vốn thì trong dân hay ngân hàng không thiếu. Chỉ có điều, hầu hết các trang trại nuôi ong dú hiện nay đều đang thiếu vốn để nuôi nhiều.
[1] Tổ giống chỉ đầu tư 1 lần, sau đó tự nhân đàn (tăng dần đều 320%/năm), sản phẩm đầu ra là mật, không tốn chi phí tái đầu tư con giống như các ngành chăn nuôi khác.
[2] Nuôi khai thác mật thì không tốn công chăm, nguồn thức ăn sẵn có và miễn phí => Tức chi phí đầu tư nuôi ong dú thấp, không tốn thêm tài nguyên vốn và nhân lực sau này.
[3] Mật ong dú là sản phẩm tốt và sạch, hữu ích cho đời sống con người, “Giá nào cũng bán được, cao hay thấp cũng có lời, sản lượng thì không sợ dư, chỉ sợ thiếu“, đặc biệt không sợ hư hỏng hoặc tồn kho, không phải cấp bách “giải cứu” như những loại nông sản khác.
[4] Nghề nuôi ong dú là mô hình tận dụng nguồn hoa đang bị lãng phí. Với nông nghiệp thì ong dú còn cạnh tranh nguồn thức ăn với sâu rầy có hại, giảm chi phí phun xịt thuốc BVTV, là cách làm nông nghiệp sạch bền vững, bảo vệ sức khỏe và môi trường.
[5] Ở góc độ kinh tế, mật ong dú loại để trong tổ từ trên 3 năm có tính dược liệu rất cao (thủy phần thấp, giá trên 6 triệu đồng/lít mà không có hàng). Đây là sản phẩm có thể làm “Quốc Bảo” để xuất khẩu thu ngoại tệ nhiều tỷ USD về cho nước nhà.
Nuôi ong dú mỗi tổ thu 1 lít mật/năm, mỗi hecta nuôi được 1.000 tổ, nếu giá mật ong dú 50$/lít thì 1 triệu hecta rừng sẽ thu được 50 tỷ USD/năm. Do đó khi tận dụng 15 triệu hecta rừng và hàng triệu hecta nông nghiệp sạch thì… nhiều lắm!
Hãy NHÂN ĐÀN để có hàng triệu tổ, để thu hàng triệu lít mật/năm, ĐỂ LÀM KINH TẾ. Bởi thức ăn cho ong dú là phấn hoa, mật hoa và mật nách lá quanh ta luôn miễn phí. Đừng sợ thiếu, vì ngoài diện tích nông nghiệp sạch, cả nước hiện có gần 15 triệu hecta rừng (Nguồn báo VnExpress). Nếu nuôi 1.000 tổ/hecta, tương ứng 1 tỷ tổ trên 1 triệu hecta, sẽ thu 50 tỷ USD mật/năm (50$/lít). Đừng ngại không đủ nguồn, vì CÂY CÔNG NÔNG NGHIỆP và DƯỢC LIỆU trong thiên nhiên nhiều lắm.
Hướng dẫn nuôi ong dú: Khi có vốn, đừng ngại thiếu kỹ thuật và vùng nuôi, trang trại sẽ hỗ trợ SXKD và đầu ra. Hiện vùng nuôi ong dú an toàn không thuốc BVTV (trên 300 hecta) ở TP.HCM và các tỉnh rất nhiều. Đừng nhìn quanh chỗ mình đang ở xem có nuôi được không hay sẽ nuôi được bao nhiêu tổ. Vì [1 là] nuôi ở chỗ Quý Khách (nếu quanh đó không có thuốc), [2 là] nuôi tại trang trại ở Bình Chánh (tối đa 30.000 tổ), và [3 là] khi có thêm nhiều tổ giống thì thuê chỗ đặt tổ ở nhà dân ven rừng hoặc trong vùng trồng nông sản sạch (đặt trên kệ, số lượng 10.000 tổ/1.000m2).
Nuôi ong dú làm kinh tế nên thuê chỗ đặt tổ ở nhà dân ven rừng, bên cạnh việc kết hợp với bà con nông dân để làm nông nghiệp sạch. Vì yếu tố cạnh tranh, nên có mật ong dú đa hoa đặc sản quanh năm và ở nhiều vùng. Đặc biệt nên tận dụng nguồn dược liệu từ hoa rừng, vừa thu mật vừa bảo vệ sinh thái rừng.
Vì tất cả các loài ong đều có ích cho hệ sinh thái, ngoài thụ phấn cho cây, loài ong còn cạnh tranh nguồn thức ăn với sâu rầy có hại. Với các loài ong lớn và có ngòi đốt hay có nọc độc thì không an toàn với con người. Riêng ong dú không có ngòi đốt, thụ phấn tốt mà không phá hoại hoa màu, mật giá trị cao. Đó là lý do mọi người nên áp dụng mô hình nuôi ong dú lấy mật làm kinh tế.
Với nông nghiệp, ong dú thụ phấn tốt, cạnh tranh nguồn thức ăn với sâu rầy có hại, giúp giảm phun xịt thuốc BVTV độc hại với cây trồng, vừa có nông sản sạch, tạo niềm tin tiêu dùng, tăng sức mua nông sản cho thị trường, vừa tạo sinh kế cho người nông dân, vừa tăng sức khỏe cho cộng đồng và góp phần bảo vệ sinh thái và môi trường.
Bạn có biết, đến năm 2026 Việt Nam mới có 8 tỷ phú đô la? Người nhiều nhất tổng tài sản gần được 25 tỷ USD (nguồn VnExpress). Trong khi như đã phân tích ở trên, 1 triệu hecta rừng sẽ mang lại NGUỒN THU BỀN VỮNG 50 tỷ USD hằng năm, một con số đáng để những nhà quản lý và những nhà hoạch định suy nghĩ!
Còn chúng ta, đừng sợ thiếu vùng nuôi hay đầu ra của mật ong dú. Hãy làm sao để có thật nhiều tổ ong dú giống trước đã. Chẳng hạn, có 600tr đặt mua 1.000 tổ giống và nhân đàn đúng cách thì sẽ sớm có triệu USD.
Làm kinh tế đừng ngại khó, vì luôn có trang trại ODTT phụ trách SXKD và đồng hành!
Thiên nhiên ban tặng hầu hết các loại cây đều có phấn hoa, mật hoa và mật nách lá non. Điều cây “mong muốn” là phấn thơm mật ngọt nhằm thu hút côn trùng ong bướm về thụ phấn để kết trái. Chẳng hạn hoa của các loài như thanh long, sen, súng, dừa, cau, xoài, nhãn, bầu, bí, mướp,… Những loại cây hoặc mùa không có hoa thì đa số vẫn tiết mật ở nách lá non (như cao su, keo tràm,…).
Cây không biết “Phấn thơm mật ngọt” thu hút sâu rầy phá hoại, người trồng thì lạm dụng “phun xịt” nên sâu rầy càng nhanh kháng thuốc, rồi ong bướm thì hiếm thấy dần. Đó là lý do cần phải nuôi ong dú để cạnh tranh nguồn thức ăn với sâu rầy có hại. Vì ong dú nhỏ, hiền, không đốt, thụ phấn tốt cho cây, giúp tăng năng suất tạo trái,… Mật có giá trị cao nên đầu tư nuôi ong dú sẽ rất phù hợp khi làm nông nghiệp sạch.
Nói về hiệu quả làm nông nghiệp, bình quân 1 hecta trồng sen hoặc dừa thu nhập khoảng 200 triệu/năm. Nếu kết hợp nuôi 1.000 tổ ong dú/hecta thì thu nhập sẽ tăng gấp 5 lần con số đó.
Vì vậy, khi có đất và vốn để nuôi hay đầu tư cũng mang lại hiệu quả kinh tế cao. Có chỗ thì nên nuôi, không có chỗ thì đầu tư vốn để thu lợi nhuận, “1 vốn 4 lời”. Tức 1 năm hoàn vốn, 4 năm thu lợi nhuận (Nhận về Vốn + Lãi = 25%/vốn/quý liên tục trong 5 năm). Phù hợp với những người đang có vốn nhàn rỗi, tiền tiết kiệm hay kênh đầu tư chưa hiệu quả.
Tiềm năng và lợi ích kinh tế của ong dú rất nhiều, chỉ tiếc là chưa có ai khai thác. Hiện nhiều người nuôi chỉ để bán giống ong dú, chưa có ai nuôi nhiều để chuyên khai thác mật. Chưa có ai tận dụng nguồn phấn và mật hoa trong thiên nhiên hay trong nông lâm nghiệp vườn rừng. Đó cũng là lý do trại giống ong dú Tình Thân chỉ tập trung nghiên cứu kỹ thuật nhân đàn. Mong bảo tồn và sớm nhân rộng những giống ong dú tốt từ rừng để triển khai cho mọi người.
Nuôi ong dú nên nghiên cứu để làm tốt hơn những gì đang có, làm đúng cái đang bị sai. Có những “bí quyết” đơn giản hiệu quả mà nhiều người khó tin khi chưa gặp mình. Đừng cứng nhắc như một “cao nhân” ong dú từng thề: “Ai nhân mỗi tổ thành hơn 4 tổ/năm tui sẽ kêu bằng thánh!”.
Thật ra, mỗi tổ nhân thành 12 tổ/năm là bình thường, quan trọng kỹ thuật và cách làm hiệu quả. Công thức 20%*12+80% vừa có nhiều tổ giống không bị đồng huyết, vừa có nhiều mật để làm thương mại.
Để tránh rủi ro và tránh bài toán “đếm cua trong lổ”, cần biết và làm đúng 3 điều:
[1] Hiểu rõ về giống, đặc tính, vòng đời, nguồn thức ăn, cách nhân đàn, khai thác, chống thiên địch,…
[2] Không nhân đàn quá 20% tổ giống, không để thế hệ F1, F2 phối với nhau “cùng dòng ngoại”.
[3] Tạo điều kiện tối ưu cho ong chúa tơ sau khi phối về được tổ, biết cách dưỡng đàn.
=> Như vậy sẽ hạn chế các rủi ro và tăng tỷ lệ nhân đàn thành công.
Nghề nuôi ong dú đang bị thổi phồng và chệch hướng, không phải vì ong dú thiếu lợi ích và tiềm năng, mà vì thời gian gần đây có quá nhiều người chia sẻ sai cho người mới hoặc với bà con nông dân. Qua trao đổi với nhiều anh em làm trang trại nuôi ong dú lâu năm, mình đại diện nói ra nhiều điều tâm huyết, mong mọi người tìm hiểu kỹ để tránh những thất bại, sai lầm. Hi vọng những điều chia sẻ thật lòng này sẽ đóng góp đôi phần để phát triển ngành ong dú.
Nguyên nhân: Một số “Facebooker, YouTuber, Tiktoker” chuyên làm video chỉ để thu hút người xem, “nhận tiền quảng cáo”. Một số không rành, mới biết hoặc chưa tìm hiểu chuyên sâu nên chia sẻ kiểu “Ếch ngồi đáy giếng”. Những người nhiều năm kinh nghiệm về ong dú khi nghe hoặc xem sẽ thấy rõ cái dỡ, cái sai. Còn người mới thì khó mà nhận biết hết được, điều đó không ổn chút nào.
Với người mới, mình chỉ mong họ hiểu đúng về tiềm năng của ong dú, biết nhân đàn đúng cách. Biết cách tận dụng hết nguồn phấn hoa, mật hoa và mật nách lá trong nông lâm nghiệp vườn rừng. Ngoài ra, cần hiểu rõ cách nuôi ong dú làm kinh tế, phải có đủ sản lượng, đừng nuôi để bán vài lít mật hay chỉ bán 1 ngày.
Đó là hành trình mình đang đi tìm bạn đồng hành có thể hiểu được tiềm năng của ong dú. Bởi nếu tự lực nhân đàn thì… chắc đến đời con cháu mình mới có thể tận dụng nguồn hoa trong nông lâm nghiệp vườn rừng.
Trước đây mình hay khuyên mọi người nên tìm hiểu thêm trên các hội nuôi ong dú, Facebook hay Youtube. Gần đây mình phát hiện và nhận ra lời khuyên đó không còn đúng nữa, vì sao?
Vì có rất nhiều người/video/clip hay bài báo chia sẻ chưa đúng, đang nói thiếu hoặc sai về ong dú. Điều đó rất đáng e ngại, bởi người mới hay bà con nông dân sẽ hiểu sai và làm sai. Lợi ích của mô hình nuôi ong dú là thực, nhưng không nên nói để dẫn dụ bán tổ giống. Thấy có người khuyên “Muốn nhanh giàu cứ mua giống ong dú một vài tổ rồi nhân đàn dần lên”. Đừng nghe và tin những điều như vậy, vì mô hình ong dú không dễ như những gì họ nói.
Giá tổ giống ong dú chính xác hiện nay khoảng 1.500.000 đến 2.000.000 đồng/tổ, trừ “tổ nái” giá cao hơn. Những nơi đang rao bán vài trăm đến 1.000.000 thì tổ yếu, còn chỗ rao bán 3.000.000 là… tổ buôn.
Đa phần mua cây (có ong dú) về cưa chẻ tổ, sau đó bán ra khoảng “1 vốn 1 lời”. Người mua lại tưởng dễ nuôi làm giàu, nhưng thực ra là đang… làm giàu cho người “cưa bán giống”.
Xem hình dưới đây mọi người thử đoán xem: “Đến khi nào thì ong dú rừng sẽ bị tận diệt?”. Nếu không nuôi và nhân đàn đúng cách, số giống ong dú nguyên bản (gen tốt) này cũng không còn. “Nên nhân đàn đúng cách và trả giống tốt lại cho rừng, đừng trả giống kém sẽ càng nguy hơn” => Có đứa “cà khịa” mình: “Nếu có giải Nobel về nông lâm nghiệp thì trao luôn cho ông đấy!”.
Phần lớn không nhân đàn mà đang “chẻ” tổ lấy ong dú từ rừng, trong ống tre hoặc gốc cây. Điều này rất nguy hại cho sinh thái rừng. Một số thường chia sẻ về kinh nghiệm nuôi ong dú làm kinh tế, nhưng đa phần… “sai ngàn dặm“. Có người giỏi làm truyền thông thì tranh thủ vào nghề để… buôn tổ giống. Số này trên Youtube, Tiktok và Facebook khá nhiều, nghe cách chia sẻ và xem thời gian “xuất bản” video sẽ.. “rõ trình”. Một số đang rao bán mật ong dú mấy triệu đồng/lít, mật giả hay thật thì chỉ có… niềm tin!
Sơ lược đôi điều về nuôi ong dú (làm kinh tế) cho người mới… khỏi nhầm:
[1] Ong dú ở Việt Nam có nhiều giống, loại nên nuôi là Furva (nguyên bản, phổ thông, bụng vàng). Mấy giống khác như: Ong dú cánh trắng hay bánh tầng (con đen) chỉ để nuôi chơi giải trí.
[2] Đừng tin ai đó nói về giống lai… với ong ở nước khác hay châu lục khác (vì ong dú không dễ phối như heo, bò, gà đâu).
[3] Ong dú giống F2 khi bị đồng huyết, cận huyết sẽ yếu và giảm năng suất là có thật. Tương tự, nuôi quá nhiều giống F0 thì loại tốt nhất sẽ dần trở thành loại bình thường đó nhé!
[4] Nuôi ít vài tổ, vài chục, vài trăm tổ thì khó nhân đàn (ít trứng chúa, ít ong đực,…). Muốn “bỏ ong chúa, nhập đàn” để khai thác mật lâu năm hơi khó (tổ lớn sẽ cho nhiều mật).
[5] Mật ong dú khai thác kiểu “trôi nổi” hiện nay không ổn để làm thương mại hay xuất khẩu => Đừng tin lời hứa… bao tiêu nhé!
Rất nhiều chỗ bán tổ giống ong dú (tự phát) hiện nay đang xem đó là “việc chính kiếm tiền”. Họ khuyên đầu tư nuôi ong dú làm giàu chỉ cần vài tổ, sau đó cứ nhân đàn dần lên. Không ai nói rõ việc nuôi vài tổ ong dú thì chỉ để giải trí hay để lấy mật dùng. Vì nuôi ong dú lấy mật nhỏ lẻ sẽ rất khó nhân đàn, rồi bị đồng huyết và cận huyết,…
Kết quả hiện giờ: Nhà nhà nuôi ong dú, chờ cho tổ mạnh thì nhân 2, rồi nhân 2 thành 4. Phần lớn trong số đó đang nuôi trong phố, thiếu nguồn thức ăn, nhân xong phải tranh thủ bán giống. Nghĩa là toàn bộ số giống này đã bị đồng huyết hoặc cận huyết từ khi chưa ra thị trường. Chẳng may mua phải số tổ giống này về nuôi sẽ bị yếu dần, kém năng suất hoặc sụp đàn,… Dù mất chi phí đầu tư nuôi ong dú không đáng kể – Nhưng người mua mất thời gian, công sức và thất bại trong việc nhân đàn mới là điều đáng tiếc.
Chẳng hạn có người khách nọ muốn nuôi 10 tổ để thử nghiệm và cũng có ý định nhân đàn. Sau khi nghe giải thích về quy trình nuôi ong dú, để tránh đồng huyết và cận huyết, ông ấy quyết định mua ong dú giống 5 nơi và mỗi nơi 2 tổ, nghe thì hợp lý nhưng kết quả cũng vậy. Sau một năm các tổ yếu dần, vì ông ấy không thể biết lý do như vừa nói bên trên.
Là tổ giống đang nuôi nhỏ lẻ nhiều nơi, giống không thuần chủng, kém năng suất mật, khó nhân đàn. Đặc biệt những loại giống tốt đang bị suy thoái gen do nhân đàn sai cách, ngày càng khan hiếm. Rất tiếc là nguồn giống ong dú Furva đang dần cạn kiệt, nếu cứ đà (chẻ tổ, mất ong chúa và nuôi nhỏ lẻ) này thì số tổ giống nguyên bản có nguồn gen tốt sẽ khan hiếm dần. Mong những người đang nuôi hoặc đang có ý định đầu tư nuôi ong dú nên hiểu điều này nhé!
=> Vấn đề là cần tuyển chọn thật nhiều tổ giống nguyên bản đủ tốt rồi nhanh chóng nhân đàn. Tức phải có vốn mua tổ ong dú, kỹ thuật nhân đàn và vùng nuôi tập trung (theo từng khu vực).
=> Ưu tiên nhân đàn 20% số lượng tổ giống, 80% còn lại để bổ sung và khai thác mật. Nhân đàn theo cách này sẽ hạn chế bị đồng huyết hoặc cận huyết. Vừa tăng lượng tổ giống ổn định, vừa có mật đủ lớn để làm thương mại thâm nhập thị trường.
Học nuôi ong dú đừng theo “lối mòn” hay theo kỹ thuật chia đàn ong dú kiểu “hên xui”. Đừng học các trại giống ong dú chỉ chuyên cưa cây chẻ tổ, sang thùng rồi bán giống ong dú. Học nuôi ong dú nên tìm hiểu cách chọn giống tốt, học nhân đàn và khai thác mật đúng cách.
Cứ nuôi nhiều (nếu có vốn), đừng lo thiếu nguồn thức ăn, bởi vì: Hoa nuôi ong dú luôn phong phú, bạt ngàn, từ cây công nghiệp như cà phê, điều, keo,… đến các loại cây nông nghiệp như lúa, thanh long, xoài, dừa, cau, bưởi, nhãn,…
Kinh nghiệm nuôi ong dú: Về kỹ thuật nhân đàn, đừng áp dụng kinh nghiệm đúc kết từ việc nuôi nhỏ lẻ. Đừng theo hướng dẫn cách tách đàn ong dú theo công thức “2 lũy thừa”. Bởi nghe nói những chỗ bán ong dú giống TPHCM đều chờ tổ mạnh rồi nhân 2, và cứ thế. Cách này vừa chậm (vì chỉ 2 lần/năm), vừa “hên xui” vì nguy cơ tổ mới không có ong chúa. Nếu mua ong dú giống ở đâu cũng nhân đàn kiểu này thì nguy cơ gặp những tổ bị đồng huyết và cận huyết rất cao.
Nên nhân đàn ong dú theo tỷ lệ “X12” với 20% lượng tổ giống, 80% dùng để khai thác mật. Cách nhân giống ong dú này an toàn, tỷ lệ thành công cao, không bị đồng huyết và cận huyết (nên mua tổ ong dú giống tốt cùng loại đủ nhiều để bổ sung khi nhân đàn). Đảm bảo tăng tổ giống 320%/năm, vừa có mật để làm thương mại, vừa có chi phí tái đầu tư. Nuôi số lượng lớn thì phải dùng nguồn thu bán tổ hoặc mật để mua thùng nuôi ong dú.
Khi nuôi 100 tổ, nếu lấy 20% số tổ (F0) nhân 12 thành 240 tổ (F1), tức % tỷ lệ 240 tổ F1 này vẫn có nguy cơ bị đồng huyết và cận huyết. Bởi vậy phải nuôi từ 1.000 tổ và phải có 80% số tổ không nhân đàn để lấy ong đực. Càng nuôi nhiều thì tỷ lệ ong chúa tơ F1, F2 (cấp tạo từ số 20%) sẽ phối với ong đực (nguyên bản trong số 80%) sẽ cao hơn, vì những tổ mạnh khi nuôi khai thác mật (không nhân đàn) sẽ có nhiều ong đực hơn các tổ đang nhân đàn => Càng tăng số tổ không nhân đàn (>80%) thì càng giống với cách ong dú giữ nguồn gen không đồng huyết và cận huyết trong một khu vực rừng.
Ngoài ra, cách nhân đàn ong dú theo công thức “20%*12+80%” sẽ tạo động lực cho người nuôi, vừa tăng tổ giống 320%/năm vừa thu nhiều mật. Với công thức này, mình đã nghiên cứu thành công và mong sớm áp dụng để tăng nhanh số lượng tổ giống, giúp giảm dần giá bán tổ ong dú giống cho bà con nông dân về sau, cũng là cách nhanh có sản lượng mật ong dú đủ lớn để bán ra thị trường.
Giá thùng ong dú cũng vậy, nhiều chỗ đang bán thùng nuôi ong dú 200.000đ/cái, rất khó làm kinh tế. Do đó, ngoài việc hướng dẫn chia đàn ong dú, mong muốn của mình là hướng dẫn nuôi ong dú bền vững, cách trồng các loại hoa nuôi ong dú và dược liệu, cách làm thùng giá rẻ, bền đẹp, dễ nhân đàn và khai thác mật, có thể đặt ngoài trời hay mang đặt ở ven rừng.
Tiềm năng của ong dú là thật, nhưng phải hiểu đúng và làm đúng. Nghĩa là phải tận dụng được nguồn thức ăn miễn phí. Riêng tổ giống phải biết tự nhân đàn. Sau đó, phải biết cách làm đầu ra cho tổ giống và mật ong dú,…
Đầu tư nuôi ong dú chỉ cần có vốn, đúng vậy không? Đúng, nhưng khi có vốn đủ lớn thì mới nên NUÔI ONG DÚ, đừng bắt đầu với vài tổ giống. Đừng nghe ai đó khuyên hãy mua ong dú ở đâu đó một vài tổ để nhân nuôi làm giàu. Đừng ảo tưởng vào “công thức lũy thừa 2 mũ n huyền thoại”, bởi nuôi ít RẤT KHÓ NHÂN ĐÀN.
Làm nông hay đầu tư nông nghiệp xưa nay không dễ dàng, nhưng với ong dú thì mỗi năm chỉ tốn 1 ngày thu mật, rất “nông nhàn”. Riêng giá trị đầu tư có thể gia tăng tổ giống (tức tăng tài sản) dần đều 320% mỗi năm. Chưa kể lợi nhuận từ việc bán mật ong dú hay bán tổ giống sau khi nhân thêm đàn.
[1] ĐÃ CÓ VÙNG NUÔI: Chỉ cần đặt mua tổ giống, tham khảo theo bảng giá ong dú giống dưới đây, nhân đàn tại trang trại ODTT (3 tháng giao 1 lần).
[2] CHƯA CÓ VÙNG NUÔI: Đặt mua tổ giống, chờ nhân đàn tại trang trại ODTT, sau 3 tháng mang về (nếu có chỗ) hoặc gởi nuôi (lâu dài, miễn phí) tại ODTT.
[3] CHỈ HỢP TÁC ĐẦU TƯ VỐN (không thích làm nông nghiệp hay SXKD): Trang trại ODTT sẽ phụ trách nuôi, nhân đàn, SXKD (vì đã có sẵn đầu ra), trả vốn và chia lợi nhuận theo bảng sau:
Hình thức đầu tư này giống như mua 1 BĐS giá 1 tỷ và chắc chắn sẽ bán được 5 tỷ sau 5 năm vậy. Ưu thế hơn là thu dòng tiền (thanh khoản) đều mỗi quý liên tục trong 5 năm (Không ảnh hưởng bởi yếu tố lạm phát hay trượt giá). Tức sau 1 năm hoàn vốn đã có 1 tỷ để đầu tư thứ khác, tương tự sau mỗi năm sẽ có thêm 1 tỷ để gia tăng đầu tư, hoặc có thể tái đầu tư nuôi ong dú, khi đó con số sau 5 năm sẽ lớn hơn 5 tỷ rất nhiều.
[1] Mua ong dú rừng về chẻ tổ sang thùng rồi bán giống: 1 vốn + 1 lời (cách này mọi người đang làm nên mình lo cho sinh thái rừng là vậy => Không nên làm).
[2] Mua ong dú rừng về nhân giống (không chẻ tổ): 1 vốn (trên) 5 lời mỗi năm (đó là tăng tổ giống, một số để bán, số còn lại để khai thác mật => Cách nên làm).
Mọi người đừng lo lắng về chỗ đặt tổ, nếu không có chỗ thì có thể thuê đặt ở nhà dân ven rừng hoặc trong vùng trồng nông sản sạch. Cũng có thể hợp tác nuôi tại trang trại 3 ha trong vùng nuôi an toàn 300 hecta ở TP.HCM. Bình quân tốc độ nhân đàn sẽ tăng 320%/năm, đảm bảo gia tăng tài sản vốn và gia tăng nguồn thu nhập bền vững cho mọi người. Mức tăng này chắc chắn cao hơn lãi tiết kiệm hay nhiều hình thức đầu tư sinh lời khác. Tỷ lệ tăng đàn này sẽ giải quyết bài toán kinh tế “1 năm hoàn vốn, 4 năm thu lời”.
Khi mọi người đang có vốn (có hoặc chưa có vùng nuôi), có thể đầu tư hoặc đặt nhân đàn. Vui lòng liên hệ Bình, 0908.125252, trao đổi trực tiếp tại nhà (Ở phường Hòa Bình, TP.HCM) hoặc tại farm. Sau đó ký hợp đồng “người thật, việc thật”, có thể công chứng và lập vi bằng cho hợp đồng.
Vì qua khảo sát các trang trại “vệ tinh” của ODTT, nguồn giống tốt trên thị trường đang giảm dần. Tổng lượng hiện có không vượt quá 10 tỷ đồng, số này đang bị mua/bán, cưa chẻ ở nhiều nơi. Do vậy, phải tranh thủ tìm mua & nhân đàn, vì sắp tới sẽ không còn cơ hội để làm nữa.
=> Đó là lý do mọi người nên quan tâm, và cũng là lý do mình theo sát lộ trình này:
Trường hợp [1] (có 6 tỷ): Trang trại giúp mua gom tổ giống, 20% nhân đàn, 80% khai thác mật (Có hỗ trợ kỹ thuật, SXKD) => Trong 01 năm độc chiếm thị trường, vừa thu mật vừa gia tăng tổ giống (320%/năm), sau 03 năm sẽ có triệu USD.
Trường hợp [2] (có 600tr): Trang trại giúp mua gom tổ giống và nhân đàn để giao mỗi quý 250 tổ, (Có hỗ trợ kỹ thuật, SXKD) => Trong 01 năm nhận đủ 1.000 tổ, vừa thu mật vừa gia tăng tổ giống (320%/năm), sau 03 năm sẽ có 10 tỷ VND.
Trường hợp [3] (chỉ có 200tr): Số tiền này chưa đủ để mở trang trại nuôi ong dú, bạn có thể tham gia ở mức độ đầu tư chia lợi nhuận (bằng tiền hoặc tổ giống, có thể gởi nuôi tại trang trại) => Sau 03 năm bạn sẽ có 600tr hoặc 1.000 tổ để bắt đầu.
Quý khách ở gần TP.HCM có thể tham quan trang trại để được tư vấn về cách nuôi và kỹ thuật nhân đàn (đơn giản, nhanh, hiệu quả). Những ai ở xa chưa có dịp ghé tham quan có thể liên hệ qua Zalo 0908.125252.
Gói 1 (Nuôi làm quen, thử nghiệm): Quý khách đặt mua 100 tổ giao ngay (200 triệu), trang trại sẽ cung cấp tổ giống loại tốt và năng suất, vận chuyển và lắp đặt hoàn chỉnh tại chỗ cho khách hàng, có kèm hướng dẫn kỹ thuật nuôi ong dú, cách khai thác mật và nhân đàn căn bản (X2/năm, nuôi ít thì chưa áp dụng kỹ thuật nhân đàn X12/năm).
Gói 2 (Nuôi làm kinh tế): Nên đặt mua tối thiểu 1.000 tổ sau nhân đàn (600 triệu), trang trại sẽ thu mua tổ giống trên thị trường về nuôi và hướng dẫn nhân đàn trực tiếp, định kỳ mỗi quý (3 tháng) sẽ cung cấp 25% số lượng tổ giống (250 tổ), có hướng dẫn kỹ thuật chi tiết để khách hàng tự nhân đàn, lấy 20% số tổ giống nhân tỷ lệ X12/năm, 80% còn lại để bổ sung cho việc nhân đàn và để khai thác mật, tức số lượng tổ giống sẽ tăng dần đều 320%/năm mà vẫn có thể khai thác mật làm thương mại. Với người có vốn thì gói 2 có thể làm nhiều hơn để có số lượng lớn và giá rẻ (Giá ong dú giống giảm dần từ 600.000đ đến 350.000đ/tổ).
Vì nuôi ít là tận dụng nguồn thức ăn từ mảng xanh quanh nơi ở, vườn nhà hay trang trại. Còn nuôi nhiều là để tận dụng mảng xanh MIỄN PHÍ bất kỳ trong nông lâm nghiệp vườn rừng. Vấn đề giảm thuốc BVTV hay đem ong dú “về rừng” là cách bảo vệ sinh thái và môi trường. Đây là cách vừa làm giàu, vừa giúp nông dân làm nông sản sạch, tạo giá trị cho cộng đồng.
Đừng ngại không có đủ tổ giống, vấn đề phải có ai đó đủ TÂM – TẦM – LỰC để nhân đàn. Riêng tổng diện tích dừa cả nước hiện có khoảng 200.000 hecta, mỗi hecta dừa có thể nuôi 1.000 tổ. Nghĩa là tận dụng hoa dừa cũng thu được 10 tỷ USD, nếu tính giá mật ong dú 50 USD/lít. Vậy hàng trăm nghìn hecta nông sản sạch hay hàng triệu hecta mảng xanh vườn rừng sẽ có bao nhiêu? Nhiều lắm, chỉ tính 1 triệu hecta thôi thì sẽ có 50 tỷ USD, tức hơn 1 triệu tỷ VND.
Đừng ngại không có đủ chỗ đặt tổ, đừng ngại không có đủ mảng xanh hay vườn rừng. Vì 100m2 đã dư đặt 1.000 tổ, nếu không có thì hãy thuê đặt ở nhà dân ven vườn rừng. Có thể ký gởi hay hợp tác với người nông dân làm nông sản sạch, sẽ lợi ích trăm bề.
Nuôi ong dú để tận dụng nguồn phấn hoa, mật hoa và mật nách lá trong nông lâm nghiệp vườn rừng. Đây sẽ là mô hình tiên phong làm nông nghiệp sạch (không phun thuốc BVTV với cây trồng, chẳng cần xin “giấy chứng nhận” chứng minh về nông sản sạch).
Cách nuôi ong dú hiệu quả là vừa nhân đàn tăng tổ giống vừa khai thác mật, vừa gia tăng nguồn vốn vừa có thu nhập, lợi nhuận cao, có thể “lấy hoa bỏ trái” để bán rẻ, biếu tặng hay ship NÔNG SẢN SẠCH miễn phí cho mọi người.
Đầu tư 600tr nuôi 1.000 tổ thì năm thứ 3 đã có 10.000 tổ (giá trị gần 10 tỷ đồng). Đến năm thứ 5 là 100.000 tổ, thu 100.000 lít mật/năm, nếu giá 50$/lít thì cũng gần 4 triệu USD. Khi đã có vài trăm tấn mật mỗi năm thì… muốn nghèo cũng khó!
Đừng ngại không có đầu ra, đừng lo tìm người bao tiêu tổ giống và mật. Vì trang trại ODTT sẽ thu gom tổ và mật để giao sỉ số lượng lớn cho các đối tác. Riêng mỗi farmstay nuôi 1.000 tổ thì lượng tổ giống nhân đàn liên tục 10 năm cũng chưa đủ hàng.
Với những sản phẩm tốt và sạch như mật ong dú thì đừng sợ ế hay khó bán, vì khi bán 100 container sẽ khác và dễ hơn bán 100 lít (không giấy) như bây giờ. Mật ong dú loại trong tổ 3 năm được xem là “thần dược”, phù hợp làm quà biếu cao cấp. Là đặc sản “kích cầu” du lịch nông nghiệp cho các farmstay, và sẽ là “Quốc Bảo” sau này.
Dù các bạn là ai thì cũng phải dùng SỨC KHỎE, KỸ NĂNG & THỜI GIAN để lao động kiếm tiền. Mà sức khỏe và thời gian luôn HỮU HẠN nên hãy tận dụng thêm nguồn lực để hỗ trợ mình. Hữu hạn bởi mỗi ngày chúng ta chỉ làm tương đương 8 tiếng và không thể nhân 2. Nếu không có thu nhập thụ động hay nguồn khác thì lương cao bao nhiêu cũng rất khó… “làm giàu”.
Số ít làm chủ doanh nghiệp thì rất nhiều thứ phải lo toan và không phải ai cũng thành công. Với nhiều công ty nhỏ thì riêng khoản trả lương cho nhân viên 13 tháng/năm thôi cũng đã… “nặng đầu”.
Đầu tư nuôi ong dú giống như đang làm chủ doanh nghiệp với hàng trăm ngàn công nhân không cần lương, thưởng. Đó là lý do mình khuyên mọi người cứ nuôi nhiều ong dú để tận dụng nguồn hoa.
Tuy nhiên, nhiều là bao nhiêu? Sao giá tổ ong dú giống mỗi nơi mỗi khác? Những tổ này có tốt không, có bị đồng huyết không? Nói chung là rất khó để mua đúng giống tốt với số lượng nhiều.
Nên bắt đầu với 1.000 tổ, với giá tổ giống ong dú hiện nay khoảng 1,5 đến 2 tỷ đồng. Nếu nuôi làm kinh tế thì đặt nhân đàn để có giá rẻ hơn, 1.000 tổ là 600tr. Nếu đang bận rộn hoặc không thích SXKD thì có thể hợp tác đầu tư như đã nói ở trên. Chỉ cần có vốn, vì ong dú dễ làm, lợi nhuận cao, mang lại nhiều giá trị cho cộng đồng. Nếu các bạn muốn trở thành những tỷ phú USD tiếp theo của Việt Nam thì hãy bắt đầu nhé!
Vì chúng ta chưa có “đầu tàu”, những doanh nghiệp hay hội khuyến nông đa phần… chưa biết ong dú. Nông dân phải tự “bơi” trên mạng, mà tài liệu nuôi ong dú “chuẩn” thì đa phần bằng tiếng Anh.
Còn những chỗ bán tổ giống ong dú hiện giờ nuôi ít nên kinh nghiệm còn hạn chế. Họ chỉ làm thương mại nhỏ lẻ nên chỉ dừng lại ở bước đăng ký thương hiệu, OCOP,… Chưa có sản lượng mật, chưa chứng minh giá trị của mật ong dú bằng giấy chứng nhận (công dụng, thành phần, chuẩn “sạch”) của QUATEST 3, Vinacontrol, SGS Vietnam, VIETCERT, Bộ Y Tế, Halal,…
Để có kinh nghiệm thực tế, mình mở trại, vừa thực hành vừa nghiên cứu các tài liệu nước ngoài. Sau đó chia sẻ dần các kinh nghiệm “thực chiến” khi nuôi số lượng lớn trên các nhóm Facebook. Vì kinh nghiệm nuôi ong dú làm kinh tế rất khác với nuôi nhỏ lẻ nên rất ít người tin. Các nơi bán ong dú giống đều thích công thức “nhân 2 lũy thừa“, để nhanh bán (bù) giống chăng?
Để tránh ảnh hưởng chuyện làm ăn của mọi người, mình không chia sẻ trên Facebook nữa, chỉ gởi gắm kinh nghiệm qua website (nên nội dung web như một tài liệu nuôi ong dú và khá dài là vậy).
Nhiều người rất muốn nuôi ong dú làm kinh tế, chỉ tiếc là đa phần người Việt Nam chúng ta quá cẩn thận, cái gì mới thì chỉ muốn thử nghiệm trước khi làm. Riêng ong dú càng nuôi ít thì càng khó nhân đàn như đã nói ở trên.
=> Nghành ong dú Việt Nam cứ “dậm chân tại chỗ” mãi là vì vậy!
Ong thợ là giống cái phát triển từ ấu trùng nở ra từ trứng đã thụ tinh của ong chúa. Ong thợ trưởng thành sẽ đảm nhiệm hầu hết các công việc của tổ như tìm kiếm thức ăn, xây tổ, làm mật, dọn dẹp tổ, phòng thủ và cho ấu trùng ăn,… Ngược lại, ong đực phát triển từ ấu trùng nở ra từ trứng không được thụ tinh của ong chúa. Ong đực chỉ có nhiệm vụ giao phối với một ong chúa tơ duy nhất của một đàn ong khác.
Khi tổ đủ mạnh và thời điểm phù hợp thì ong chúa mới đẻ ấu trùng nở ra ong đực. Vì nhiệm vụ đơn giản nên ong đực trưởng thành đi tìm ong chúa tơ giao phối xong rồi chết. Do đó, phần lớn nhân đàn thất bại vì thiếu ong đực để phối (thường với những người nuôi ít).
Ngoài ra, vì ong đực hạn chế nên nuôi ít sẽ thất bại do bị đồng huyết và cận huyết. Bởi trong tất cả các loài, nếu trong một khu vực có số lượng quần thể ít. Khi giao phối đồng huyết hoặc cận huyết sẽ làm tăng khả năng suy thoái gen. Tức là làm hỏng bộ gen di truyền tự nhiên, tăng các gen lặn có hại. Dẫn đến suy giảm sức sống, giảm sức đề kháng và khả năng sinh sản của các thế hệ sau.
Ong dú có thể nuôi gần những nơi có mảng xanh trong phố (số lượng ít) hoặc trong vùng trồng nông sản sạch hoặc ở ven vườn rừng (với số lượng nhiều), phù hợp làm kinh tế hiệu quả cho nông dân hay những nhà đầu tư có vốn.
Khi có đồng lúa sạch, nên kết hợp 50% diện tích trồng sen nuôi ong dú sẽ rất hiệu quả. Tương tự với người có diện tích vườn dừa rộng, nên kết hợp thêm giàn leo đứng cũng nuôi được. Diện tích trống còn lại nên trồng các loại cây hoa cỏ dược liệu bất kỳ, rau quế, xuyến chi,… Nếu phủ xanh 1 hecta (lúa, dừa, sen,…) có thể nuôi 1.000 tổ ong dú mà không sợ thiếu nguồn.
Ưu điểm của ong dú là không có ngòi chích đốt như các loại ong khác, thuận lợi nuôi nhiều. Ngoài ra, ong dú không ăn đường, không châm chích phá hoại và không phải di chuyển đàn như nuôi ong mật. Có thể đầu tư nuôi tại nhà, ở trang trại, trong vùng trồng nông sản sạch, những nơi có mảng xanh hoặc ven vườn rừng.
Nông sản sạch rất cần niềm tin của người tiêu dùng, hãy trồng organic, nuôi kiến vàng và ong dú. Vì kiến vàng là “thiên địch” còn ong dú thì cạnh tranh nguồn thức ăn với sâu rầy có hại.
Khi làm nông nghiệp sạch, đừng đặt nặng nông sản phải “mập tròn đủ ký”, nên “lấy hoa bỏ trái“. Bởi doanh thu từ mật ong dú gấp 10 lần nông sản sạch, nên bầu bí mướp cứ hái non. Biết đâu khi đó số bầu bí mướp non này là “hàng hiếm” nên có giá và lại hút hàng.
Áp dụng cho nông nghiệp tuần hoàn, ai đam mê nuôi trồng hay làm nông sản sạch nên tiến hành.
[1] Dưới hồ: Nuôi cá ăn thực vật như: trắm, chép, rô, tai tượng,… Để chúng tận dụng nguồn thức ăn từ lá, hoa, rau, củ, cỏ,… sẵn có trong vườn.
[2] Trên hồ: Làm dèo nổi thả rau cần tạo ốc để nuôi lươn (Kiểu nuôi lươn đồng, không phải cho ăn). Sau đó dùng nguồn nước từ hồ (lọc) để tưới cho cây (khỏi phải bón phân cho cây trồng).
[3] Nuôi gà thả vườn (có thể nuôi thêm vịt, thỏ,…) để tận dụng nguồn thức ăn từ trái cây rụng, khoai, bí, lúa, bắp, cá, lươn,… bổ sung “vắc xin” cho gà bằng hành, tỏi, lá lốt,…
[4] Trồng chuyên canh dưa gang Tây (đây là cây ăn quả leo giàn lâu năm, toàn thân hoa lá quả rể đều là dược liệu). Bổ sung cho khu vực hàng rào với sachi, gấc, mơ lông, mồng tơi, bầu, bí, mướp, chỗ đất còn trống có thể trồng thêm cây ăn trái, dừa, cau, đủng đỉnh, ba chạc, hoa mua, hoa leo giàn và một số cây dược liệu để nuôi ong dú.
Đừng theo phong trào trồng cây tỷ đô (mắc ca, sầu riêng,…), vẫn cần nhiều vốn và quỹ đất lớn. Rồi sau đó phải chăm kỹ như nuôi con, chỉ khác là cho chúng “ăn” tăng trưởng và “tắm” thuốc. Đến ngày thu hái thì mong chờ thương lái và giá tốt. Khi cung vượt cầu thì đêm ngủ không yên vì sợ hư hỏng, rất nhiều thứ phải lo.
Làm nông đơn giản chỉ nên trồng các loại cây dễ sống, lâu năm và ít công chăm. Chẳng hạn nên trồng dừa kết hợp với giàn leo đứng trồng các loại cây/rau có hoa đa tầng tán và nuôi ong dú (ở đây không bàn đến các yếu tố khác hay cung cầu). Không cần phun xịt hay năng suất, hãy áp dụng bí quyết “lấy hoa bỏ trái” đơn giản, dễ làm.
Ví dụ nông dân tỉnh Bến Tre với hơn 78 nghìn hecta dừa có thể nuôi được 78 triệu tổ. Tương ứng có được 78 triệu lít mật/năm (theo năng suất với kích thước thùng ong dú hiện giờ). Nếu giá mua mật ong dú khoảng 50 USD/lít thì nông dân Bến Tre sẽ có thêm 3,9 tỷ USD/năm. Nguồn thu này gần bằng kim ngạch xuất khẩu sầu riêng cả nước, nhưng ong dú lợi nhuận cao hơn.
Mặt khác, nghề nuôi ong dú cũng nhàn hơn, chi phí thấp, dễ làm và dễ nhân rộng hơn. Đồng thời người nông dân nghèo ít vốn, ít đất vẫn có thể học nuôi ong dú để làm được. Không giống trồng “cây nhà giàu” chỉ phù hợp với những người có tiền đầu tư và quỹ đất lớn.
Làm nông đơn giản là vậy!
Chuẩn High End là hàng cao cấp và chuẩn Halal là sản phẩm dành cho người theo đạo Hồi. Với nông sản sạch thì đây là chuẩn dành cho “thượng đế” nhiều tiền. Những người am hiểu về vấn đề phúc lợi động vật hay nông sản sạch sẽ biết một sản phẩm đạt chuẩn Halal phải “chuẩn” như thế nào. Ngoài yếu tố sạch, sản phẩm phải đạt chất lượng TỐI ĐA, thuần khiết, nhân đạo,… Giống như trứng gà nuôi không nhốt chuồng để đạt tiêu chuẩn vào được nhà hàng 5 sao vậy đó.
Mật ong cũng vậy, riêng mật ong dú là mật ong đa hoa nhiều dưỡng chất và dược liệu. Để có mật ong dú High End và Halal, bên cạnh yếu tố sạch vì 100% nguồn thức ăn từ thiên nhiên, vấn đề khai thác mật phải đảm bảo yếu tố nhân đạo và sạch, tức không bị nhiễm xác ong và lẫn tạp chất.
Đầu tư nuôi ong dú làm kinh tế phải hướng đến sản phẩm MẬT ONG SẠCH và CAO CẤP. Quá trình nuôi và khai thác mật ong dú phải đảm bảo yếu tố sạch, không khiến ong bị stress. Vì nông sản sạch cao cấp luôn hướng đến biện pháp đảm bảo phúc lợi động vật, sản phẩm Halal. Là sản phẩm mật ong cao cấp “High End” chứ không đơn thuần phục vụ những người theo Đạo Hồi.
Làm kinh tế nông nghiệp và VAC lúc này đã khác xưa nhiều lắm! Mọi người có thể thấy ngay cả nông sản sạch hiện nay vẫn khó bán và cạnh tranh, vì sao?
Vì yếu tố NIỀM TIN. Nông sản phải SẠCH THẬT chứ không phải sạch theo kiểu niềm tin “trên giấy”. Niềm tin tiêu dùng liên quan trực tiếp đến SỨC MUA trên thị trường. Bởi vậy mình khuyên những người làm nông sản sạch cứ mạnh dạn nuôi ong dú. Chỉ vì ong dú không thể chung sống với thuốc BVTV độc hại. Vùng nuôi ong dú sau này sẽ được xem là vùng có “giấy chứng nhận” làm nông sản sạch. Người tiêu dùng tự hiểu, chẳng phải cần chứng minh gì cả.
Làm nông bền vững cần chú trọng vấn đề chi phí trước khi nghĩ đến đầu ra. Chi phí CÀNG ÍT CÀNG TỐT. Nên nuôi trồng theo nhiều vòng tuần hoàn đơn giản và khép kín. Ví dụ nên nuôi con gì ăn ít, ăn đồ sẵn có hoặc ăn phụ phẩm cây trồng. Tóm lại nuôi con gì không phải cho ăn hoặc ăn gì KHÔNG MẤT TIỀN MUA là được. Với cây trồng thì phải ÍT CÔNG CHĂM và DỄ TRỒNG theo địa hình, khí hậu, thổ nhưỡng đang có.
=> Chi phí càng ít thì càng dễ đầu tư sản xuất, dễ cạnh tranh và tối ưu lợi nhuận. Trong mọi lĩnh vực, khi chi phí ĐẦU VÀO thấp thì ĐẦU RA sẽ dễ dàng hơn. Hãy mạnh dạn đầu tư nuôi ong dú số lượng lớn để thu mật sạch đa hoa làm kinh tế. Vì nuôi số lượng lớn mới tận dụng được nguồn thức ăn MIỄN PHÍ trong nông lâm nghiệp vườn rừng!
Ai thích nuôi ít thử nghiệm thì mình không cản, nhưng chắc chắn sẽ bị đồng huyết khi nhân đàn. Vì rằng, mình đã mất nhiều thời gian, công sức và tiền bạc khi nghiên cứu về vấn đề này.
Vì vậy, đầu tư nuôi ong dú làm kinh tế phải chuẩn bị vốn (từ 600tr trở lên). Đừng lo về cách nuôi và kỹ thuật nhân đàn, đừng sợ không có vùng nuôi. Đừng mua ong dú ở đâu đó một vài tổ về nuôi thử nghiệm, vì… “khó hơn mình nghĩ” đó. Bởi “rủi ro hơn những gì người ta nói”, nhận ra thất bại thì đã “bỏ cuộc chơi”. Khi nhân đàn thất bại, có thể các bạn tiếc ít, nhưng mình sẽ tiếc nhiều hơn, thật đó.
Hãy xem toàn bộ mảng xanh vườn rừng ở Việt Nam là… của mình, nên nhìn xa và nghĩ lớn. Để làm gì? Để có nhiều tiền, thêm cơ hội giúp gia đình và xã hội, bảo vệ sinh thái và môi trường,… Đó là để cho con cháu đời sau sẽ thụ hưởng những gì chúng ta bắt đầu từ hôm nay.
Bài viết đã dài, xem đến đây có lẽ mọi người đã hiểu tâm huyết về ong dú của mình. Hãy nuôi ong dú làm kinh tế, đừng do dự, vì mật ong dú sẽ là “Quốc Bảo” sau này. Chắc chắn đến 2030, mật ong dú Việt Nam sẽ cùng “chung mâm trên” với mật Manuka và sidr đó.
Đừng “Bỏ phố” về quê chỉ để mua đất làm “Second Home” và chờ… tăng giá. Nhưng, rất ít người thành công khi làm nông nghiệp sạch, bởi niềm tin và đầu ra như đã nói. Hãy áp dụng mô hình nuôi ong dú, kết nối NIỀM TIN, là thứ mà NÔNG SẢN SẠCH đang cần.
Nên nuôi ong dú để làm kinh tế và tạo niềm tin cho nông nghiệp sạch. Có thể kết hợp làm thêm du lịch sinh thái, làm “Buffet” về nông sản sạch. Áp dụng mô hình “lấy hoa bỏ trái” để nuôi ong dú và khai thác nông sản SẠCH. Là cách kết nối “Organic Foods – From Farm To Table” (Thực Phẩm Hữu Cơ – Từ Nông Trại Đến Bàn Ăn).
Đừng phun xịt hóa chất, đừng dùng “tăng trưởng”, đừng quá tự tin vào nhãn mác “Organic” hay “Sinh học”. Khi làm nông tử tế mà muốn người khác tin là “organic” thì qủa thanh long phải bằng… nắm tay. Đừng biểu diễn “bẻ ăn tại vườn” để chứng minh sản phẩm sạch, hãy nuôi ong dú và kiến vàng. Mong rằng mọi người cứ mạnh dạn “nghĩ lớn” và “làm lớn”, nên làm tốt hơn những gì đang tốt, nên làm đúng cái đang bị sai, nên làm có cái chưa có, tạo ra giá trị cho cộng đồng và xã hội.
Ngành ong dú Việt Nam đã “dậm chân tại chỗ” hơn 30 năm rồi. Bởi nhiều người “nuôi phong trào“, đa phần chỉ biết “phá rừng, cưa cây, chẻ tổ, bắt ong, bán giống“. Vấn đề nuôi phân tán, nhỏ lẻ khiến nguồn giống tốt bị đồng huyết và cận huyết, suy thoái dần. Rồi chất lượng không đồng nhất, rất khó cho doanh nghiệp thu mua mật ong dú, SXKD hay xuất khẩu. Khắc phục vấn đề này là cần phải có vốn và kỹ thuật để nhân đàn, tạo vùng nuôi lớn. Với mật ong dú, khi sản lượng và chất lượng ổn định mới làm thương mại và xuất khẩu được.
Nghề nuôi ong dú thu mật đang cần người “làm lớn”, bởi nông nghiệp sạch rất cần người “nghĩ lớn”. Hãy chung tay LÀM KINH TẾ, hãy NHÂN ĐÀN & KHAI THÁC MẬT để cùng nhau THỤ HƯỞNG mọi người nhé!
Trang trại Ong Dú Tình Thân có diện tích 3ha trong vùng nuôi an toàn 300ha ở Bình Chánh, TP.HCM. Vui lòng liên hệ Bình để tham quan hay tìm hiểu, Zalo 0908.125252, rất hân hạnh đón tiếp mọi người.
Xem thêm: Nuôi ong dú thu mật